http://b0214.sko-bilim.kzШкола №b0214 (sko) (Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школа)kzBMC KDT CMSСopyright 2026, BenchMark Consultinghttp://b0214.sko-bilim.kz/rss/?m=news&lang=kz600Wed, 14 Mar 2018 00:00:00 +0600Wed, 14 Mar 2018 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/images/naklon.gifhttp://b0214.sko-bilim.kz8831http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1521011349489267&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180314130033_photo.png&quot; alt=&quot;&quot; /&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;14 наурыз күні 9-11 сынып оқушыларына арналған &quot;Жемқорлыққа қарсы заңның орнауына  20 жыл&quot; атты бірыңғай ақпараттық сағат өтті. <img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180314130033_photo.png" alt="" /> <br /><br />14 наурыз күні 9-11 сынып оқушыларына арналған "Жемқорлыққа қарсы заңның орнауына  20 жыл" атты бірыңғай ақпараттық сағат өтті. b0214skobilimWed, 14 Mar 2018 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1521011349489267Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1521011349489267http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519888595792734&lt;table&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;342&quot;&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;АҚЖАР АУДАНЫ ӘКІМДІГІНІҢ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;«ҚАРАШІЛІК   ОРТА  МЕКТЕБІ»&lt;/p&gt;&lt;p&gt;КОММУНАЛДЫҚ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕСІ&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;БҰЙРЫҚ&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;td width=&quot;149&quot;&gt; &lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180301132054_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;/td&gt;&lt;td width=&quot;366&quot;&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;КОММУНАЛЬНОЕ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;ГОСУДАРСТВЕННОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;«КАРАШИЛИКСКАЯ  СРЕДНЯЯ  ШКОЛА»&lt;/p&gt;&lt;p&gt;АКИМАТА  АКЖАРСКОГО РАЙОНА&lt;/p&gt;&lt;p&gt;СЕВЕРО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ&lt;/p&gt;&lt;p&gt;МИНИСТЕРСТВА ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;ПРИКАЗ&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;150207 Қарашілік селосы,                                                                                        150207 село Карашилик,&lt;/p&gt;&lt;p&gt; Мектеп көшесі №1   тел. 51-305                                                                             ул.Школьная №1 тел. 51-305  &lt;/p&gt;&lt;p&gt;karawilik_wkola@mail.ru                                                                             karawilik_wkola@mail.ru   &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;                                                                      &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;2017ж. «02» қыркүйек   № 86&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Қамқорлық  кеңесін  құру  туралы&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;      ҚР Білім және ғылым министрлігінің 22.10.2007 жылғы № 501 бұйрығы,                  «Құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 55-бабының&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2-тармақшасына сәйкес,  «Жалпы  білім беретін оқу орындарында  2017-2018 оқу жылының басталуы туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы  19 маусымдағы  № 292 бұйрығына сәйкес ,СҚО бойынша білім басқармасының 2017 ж.  15  тамызындағы  № 883  бұйрығына және Ақжар аудандық білім бөлімінің  2017 жылдың  27  шілдесіндегі  № 156 бұйрығына  сәйкес  &lt;strong&gt;БҰЙЫРАМЫН: &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;      1.Жаңа 2017-2018 оқу жылына  қамқорлық кеңесінің  құрамы төмендегі тізім бойынша құрылсын:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;           1) Қамқорлық кеңес  төрағасы:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;                  Искаков Ануарбек Жумажанович –жеке кәсіпкер   ИП «Искаков» &lt;/p&gt;&lt;p&gt;           2) Қамқорлық кеңес  төрағасының орынбасары:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;                Д.К.Ауталипов – БЖСМ жаттықтырушысы&lt;/p&gt;&lt;p&gt;           3) Қамқорлық кеңес мүшелері:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;               Н.К.Ауталипова-қамқорлық  кеңес хатшысы&lt;/p&gt;&lt;p&gt;               Ж.К.Мейрамов- Кулыкөл селолық округінің маманы&lt;/p&gt;&lt;p&gt;               М.Б.Саттаров  – жеке кәсіпкер  «Саттаров»&lt;/p&gt;&lt;p&gt;               Г.Р.Амренов - жеке кәсіпкер «Амренов»&lt;/p&gt;&lt;p&gt;               М.Е.Танатова-жеке кәсіпкер «Танатова»&lt;/p&gt;&lt;p&gt;               Г.Е.Бытышев-жеке кәсіпкер&lt;/p&gt;&lt;p&gt;               Ж.К.Искакова-ата-ана комитетінің мүшесі&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Осы бұйрықтың орындалуын қадағалау мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары  С.С.Салимоваға  жүктелсін.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180301132117_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;459&quot; height=&quot;160&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;            &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;<table><tbody><tr><td width="342"><p> </p><p>ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ</p><p>БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ</p><p>СОЛТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ</p><p>АҚЖАР АУДАНЫ ӘКІМДІГІНІҢ</p><p>«ҚАРАШІЛІК   ОРТА  МЕКТЕБІ»</p><p>КОММУНАЛДЫҚ</p><p>МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕСІ</p><p> </p><p><strong>БҰЙРЫҚ</strong></p></td><td width="149"> <img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180301132054_photo.jpg" alt="" /></td><td width="366"><p> </p><p>КОММУНАЛЬНОЕ</p><p>ГОСУДАРСТВЕННОЕ УЧРЕЖДЕНИЕ</p><p>«КАРАШИЛИКСКАЯ  СРЕДНЯЯ  ШКОЛА»</p><p>АКИМАТА  АКЖАРСКОГО РАЙОНА</p><p>СЕВЕРО-КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ</p><p>МИНИСТЕРСТВА ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН</p><p> </p><p><strong>ПРИКАЗ</strong></p></td></tr></tbody></table><p>150207 Қарашілік селосы,                                                                                        150207 село Карашилик,</p><p> Мектеп көшесі №1   тел. 51-305                                                                             ул.Школьная №1 тел. 51-305  </p><p>karawilik_wkola@mail.ru                                                                             karawilik_wkola@mail.ru   </p><p> </p><p>                                                                      </p><p> </p><p>2017ж. «02» қыркүйек   № 86</p><p> </p><p><strong>Қамқорлық  кеңесін  құру  туралы</strong></p><p> </p><p>      ҚР Білім және ғылым министрлігінің 22.10.2007 жылғы № 501 бұйрығы,                  «Құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 55-бабының</p><p>2-тармақшасына сәйкес,  «Жалпы  білім беретін оқу орындарында  2017-2018 оқу жылының басталуы туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы  19 маусымдағы  № 292 бұйрығына сәйкес ,СҚО бойынша білім басқармасының 2017 ж.  15  тамызындағы  № 883  бұйрығына және Ақжар аудандық білім бөлімінің  2017 жылдың  27  шілдесіндегі  № 156 бұйрығына  сәйкес  <strong>БҰЙЫРАМЫН: </strong></p><p>      1.Жаңа 2017-2018 оқу жылына  қамқорлық кеңесінің  құрамы төмендегі тізім бойынша құрылсын:</p><p>           1) Қамқорлық кеңес  төрағасы:</p><p>                  Искаков Ануарбек Жумажанович –жеке кәсіпкер   ИП «Искаков» </p><p>           2) Қамқорлық кеңес  төрағасының орынбасары:</p><p>                Д.К.Ауталипов – БЖСМ жаттықтырушысы</p><p>           3) Қамқорлық кеңес мүшелері:</p><p>               Н.К.Ауталипова-қамқорлық  кеңес хатшысы</p><p>               Ж.К.Мейрамов- Кулыкөл селолық округінің маманы</p><p>               М.Б.Саттаров  – жеке кәсіпкер  «Саттаров»</p><p>               Г.Р.Амренов - жеке кәсіпкер «Амренов»</p><p>               М.Е.Танатова-жеке кәсіпкер «Танатова»</p><p>               Г.Е.Бытышев-жеке кәсіпкер</p><p>               Ж.К.Искакова-ата-ана комитетінің мүшесі</p><ol start="2"><li>Осы бұйрықтың орындалуын қадағалау мектеп директорының тәрбие ісі жөніндегі орынбасары  С.С.Салимоваға  жүктелсін.</li></ol><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180301132117_photo.jpg" alt="" width="459" height="160" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><p><strong>            </strong></p>b0214skobilimThu, 01 Mar 2018 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519888595792734Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519888595792734http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519269692864631&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;strong&gt;ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ ОҚЫТУДАҒЫ ТОПТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ТИІМДІЛІГІ&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Аугалиева Ж.К.,&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;em&gt;СҚО Ақжар ауданы, «Қарашілік орта мектебі» КММ&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;strong&gt;Кожабекова А. С.,&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;em&gt;СҚО, Петропавл қаласы, «№9 орта мектеп» КММ&lt;/em&gt;&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/div&gt;&lt;p style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;&lt;em&gt;«Білімді, сауатты адамдар – бұл ХХІ ғасырды&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;&lt;em&gt;адамзат дамуының негізгі қозғаушы күші»&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p style=&quot;text-align:right;&quot;&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt;Н.Назарбаев&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Егемен еліміздің тірегі-білімді ұрпақ. Баламен тіл табысып, оның бойына білім нәрін себетін басты тұлға-ұстаз. Білімді ұстаз ғана білімді шәкірт тәрбиелей алады.Сондықтан ұстаз білімді шәкірт тәрбиелеу үшін оқудың түрлі тәсілдерін дұрыс, тиімді қолдана білуі керек. Сонда оқушы жан-жақты ойланып жұмыс жасай алатын болады.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Ынтымақтастықты дамыту – білім алушылар мен оқытушылардың арасындағы сенім, өзара көмек, өзара жауапкершілік принципіне көшу дегенді білдіреді. Яғни, өз ойын, пікірін айтуға үйренеді,өзгенің пікірімен санасады, бір-бірін тындайды, бірлесіп жұмыс жасайды, өзін еркін ұстаға үйренеді.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Ынтымақтастықта оқыту, шағын топтарды оқыту педагогикада бұрын қолданылған. Топтарды оқыту идеясы ХХ ғасырдың 20 жылдарына қатысты. Бірақ шағын топтарда оқыту технологиясын жасау тек 1970 жылдары басталды. Ынтымақтастықта оқыту Дж.Дьюидің философиясындағы білім берудегі прагматикалық тәсілінің маңызды элементі болып табылады. Ең алғаш бұл әдіс туралы баспа беттерінде 1970 жылдардың соңында 1980 жылдардың басында жазыла басталды (Ұлыбритания, Канада, Батыс Германия, Австралия, Нидерланды, Жапония, Израиль және т.б.). Ал Ресейде ынтымақтастықта оқыту 80 - жылдардағы білім беру жүйесінде көптеген инновациялық процесті өмірге әкелді. Ынтымақтастықта оқыту идеясының мәнін бірқатар жаңашыл педагогтар түсініп, оны жүзеге асыруға ұмтыла бастады, ең алдымен С.Л.Соловейчик және В.М.Матвеев, содан кейін И.П.Иванов, В.Ф.Шаталов, И.П.Волков, Ш.А.Амонашвили, В.А.Краковский, С.Н.Лысенкова, Б.П. және Л.А.Никитенден және т.б.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Ынтымақтастық педагогикасының негізінде баланың жеке тұлғасын тереңінен түсіну мен оған ізгілікті қарау, ұжымдық тәрбиелеу, мұғалімнің жоғары кәсіпқойлығы мен мектепке қоғамдық назар аудару жатыр.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Ынтымақтастық – бұл оқу-тәрбие процесінің объектілері мен субъектілері ортақ іс-әрекетте жолдастық, өзара сыйластық, өзара түсіністік, ұжымдастық қарым-қатынасында бірігетін оқу-тәрбие процесінің деңгейі.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Ынтымақтастық оқыту идеясы бірқатар елдердің көптеген педагогтарының күшімен дамып келе жатыр, өйткені ынтымақтастықта оқыту идеясының өзі өзінің мәні бойынша өте ізгілікті, яғни - педагогикалық. Бұл идеяны түсіну үшін осы әдіс авторлары «қате» сөзінің мағынасын түсінуді ұсынады. Қате сөзін жаңылыс пікір, адекватты емес білім немесе көңіл қоймау нәтижесіндегі жаңылыс іс-әрекет немесе жаңылыс пайымдау деп анықтауға болады. Бұл анықтамаға әдіс авторлары мына фразаны қосуды ұсынады: «бұл қажетті білімдер мен іскерліктерді меңгеру үшін қосымша практика мен көптеген жаттығуларды қажет ететінін көрсетеді». Егер сіз оқушылардың қатесі олардың қажетті іскерліктерді меңгермегенін көрсетеді деп түсінетін болсаңыз, онда сіз бұл қатені тек факт ретінде қарастырасыз. Яғни, сіз оқушыларға қосымша практикаға мүмкіндік беруіңіз қажет және оның мөлшері олар білімді қажетті көлемде меңгергенше болуы тиіс.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Егер сіз қатені оқушылардың жұмыс істеуге ынтасы жоқ деп немесе оның қабілетсіздігі деп бағаласаңыз, онда сіз оған қосымша практикаға мүмкіндік бермейсіз. Бірақ, бір жағынан егер оқушы тапсырманы орындау барысында қате жібермесе бұл оның тапсырманы дұрыс орындауды үйренгенін көрсетеді және мұндай оқушыларға қосымша практика керек емес. Яғни, қателер бұл – тек оқушылардың тек қосымша практика, көмек қажет екенін көрсететін индикатор. Сіз сыныптағы әр оқушыға бұл көмекті бере алмайсыз. Егер сіздің оқушыларыңыз шағын топтарда жұмыс істеуге және бір біріне көмектесуге үйренсе және де әрқайсысының үлгерімі үшін жауап берсе онда бұл жауапкершілікті сол оқушылар мойнына ала алады. Педагогика тілінде бұл осы мақсатқа бара-бар әдісті қолдану қажеттілігін көрсетеді. Ұжым болып оқуға болады: жақсы оқитын оқушы жаңа материалды тез қағып алады, жақсы түсінеді, мұғалім көбінесе соған сүйенеді. Ал әлсіз оқушылар әрбір сабақ сайын артта қалып отырады, өйткені оған бәрін нақты түсіну үшін уақыт жетпейді, мұғалімге сұрақ қоюға батпайды, соған сәйкес ол тез және дұрыс жауап бере алмайды және өзінің үлгерімін тежейді. Ондай оқушыларды соған сәйкес әдістер мен оқу материалдарын қолдана отырып, жеке дара оқытуға да болады. Бірақ ондай жағдайда оқушы өзімен өзі тұйықталып қалады. Оның жанындағы көршісі немен айналысып отырғанында жұмысы жоқ, егер материалды түсіну оған қиын болатын болса бұл оның ғана проблемасы. Сондықтан оқушы мұндай қиындындықтарға тап болмас үшін,оны сырттай бақылайтын,оған көмек,қолдау көрсететін,бағыт-бағдар беретін,сенім артатын мұғалім әрқашан оқушы қасынан табылуы керек.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Ынтымақтастық-оқушы мен ұстаздың бір-бірінің жан дүниесін түсініп, ортақ іс- әрекеттің барысы мен нәтижесін бірігіп талдауы. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыруда сабақты ұйымдастыру барысында ынтымақтастықты қалыптастырудың мәні зор деп ойлаймын. Ынтымақтастық ортадағы жұмыс соңғы нәтижеге немесе мақсатқа жетуге ықпал етуге бағытталған өзара әрекеттің құрылымы топпен жұмысты ұйымдастыру болып табылады. Өз тәжірбиемде сыныптағы оқушылар бойында ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда, топтық жұмысты ұйымдастырғанда түрлі әдістерді пайдаланамын. Жоғарғы сыныптарға сабақ жүргізгендіктен бір ғана сынып емес, жас ерекшелігі әртүрлі оқушылармен жұмыс жасаймын. Мысалы: 5-сынып оқушылары парақ қағазға саусақтарын салып, алақанға бір-бірінің аттарын жазады. Саусақтарға амандасау түрлерін де жазуға болады. Сол бойынша бір-бірімен амандасады. Бұл осы жастағы балаларға қызықты, ал жас шамасы жоғары оқушылар шаттық шеңберіне тұрып, бір-біріне тілек айтады немесе өз қалауларынша амандасады. Топқа бөлгенде де ойын түрінде, суреттер,заттар арқылы бөлуге болады.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;      Оқушыларға топпен жұмыс жасаған ұнайды. Топқа бөлгенде әр сыныптың жас еркшелігіне байланысты әдіс-тәсілдерді түрлендіріп қолданамын. Сабақ барысында жеке дара жұмыс жасағаннан гөрі топпен бірлесіп жүргізген сабақ оқушылардың белсенділігін арттырады. Кейбір үндемейтін, сабақ үлгерімі төмен оқушылар да сабаққа белсене қатысып, өз ойларын ашық айтып, оқуға деген ынтасы, ықыласы пайда болды. Алғаш рет география пәнінен 6-сыныпта «Нәсілдер» тақырыбында сабақ өткіздім. Бірінші сабақ болғаннан кейін оқушыларға сабақтың өтілу барысымен, ережелерімен, жеке дара емес, топпен жұмыс жасайтынымызды таныстырып кеттім. Бұл тәртіп оқушыларға ұнады, бірақ сабақтың өту барысында көп нәрсені түсінбегендіктерін байқадым, айта кететін болсам, әрдайым бір партада отыратын оқушылар топқа бөлгенде бір-бірінен ажырағысы келмеді, кейбірі керісінше бір-бірімен отырғысы келмеді. Сондай-ақ топқа бөліну кезінде шатасып кету, яғни басқа топқа барып отыру, жұппен жұмыс, топпен жұмыс түрлерін ажырата білмеуі,постер қорғауда өздерінің салған суреттерін толық қанды жеткізе алмауы, өздерін еркін сезіне алмай, қысылуы, ойларынын шашыраңқы болуы, заттарын бір-біріне бермеуі, бір-бірімен тіл табыса алмайтындығы, неболмаса үздік оқушының ғана сөйлеуі секілді біраз кедергілерге де тап болдым. Осы оқушылардың арасында аз сөйлейтін, мінезі тұйық, оқушылармен қарым-қатынасы аз, сыныптастар арасында ынтымақтастығы болмайтын оқушы болатын. Қазір сол оқушым өзгерді, оған себеп, уақыт өте келе, топтық жұмыс барысында оқушылар бір-бірімен сөйлеседі,яғни диалогка түседі,бірін-бірі тындайды, әрқайсысы өз пікірін айтады, қажетінше бір-біріне көмек көрсетеді, бірлесіп жұмыс жасайды. Яғни, топтық жұмыс барысында оқушы ашылады, белсенділігі артады,білім деңгейі көтеріледі. Мерсер мен Литлтон (2007ж.) өз еңбектерінде диалог сабақта оқушылардың қызығушылығын арттырумен қатар олардың білім деңгейінің өсуіне үлес қосатынын атап көрсеткен. Қазіргі кездегі сабағыма тоқталсам,оқушылар біршама ашылғанын,өз ойларын емін-еркін жеткізе алатынын, топқа бөліну кезінде тез орындарын таба білуі, белсенділігі артып, жұппен, топпен жұмыс кезін де уақытты тиімді пайдаланып, өз пікірлерін ортаға сала отырып талқылай алатынына көзім жетті.Топта отырған оқушылар бір үйдің балаларындай болып кеткенін, бір-біріне деген көзқарастар өзгергендігін байқадым.Сынып оқушылары бір- бірімен жұмыс істегенде өздерін жайлы сезіне алды. Түсініксіз жерлерін сұраудан қорықпады. Бағдарламаның бұл әдіс- тәсілі балаларға өте ұнады, себебі бұл жерде сабаққа қатыспай,дараланып қалатын оқушылар болмайды, айта кететін болсам көп сөйлемейтін бала мүмкін суретпен ойын жеткізе алатын шығар, оның басқалар білмейтін қабілеті бар шығар, мысалы постермен жұмыста суретті жақсы салуы мүмкін. Сондай-ақ топтық жұмыста оқушылар бір-бірін бақылап,бағалай да алады, игерген мәліметті бұған дейін меңгерген білімдерімен байланыстырады.Ойша, өз білімін өзгемен салыстыруы да мүмкін. Топтардағы бірлескен жұмыстарда оқушы тек қана алға жылжиды.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;    Оқушыларымның осындай табысқа жетуі, ол меніңде жетістігім деп білемін. Жалпы оқушылармен бірлескен оқуда, түрлі кедергілердің алдын алуда, оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыруда мұғалімнің рөлі зор .&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;    Қорыта айтқанда оларда ынтымақтастық атмосферасы бұрынғысынан да тереңдеп , бір-біріне деген мейірімділік, қайырымдылық сезімдері одан әрі жанданып, диалогтік қарым-қатынасы артты. Көп сөйлемейтін тұйық оқушылар, тасада қалып қоятын оқушы болмайбарлығы да жұмыс жасап ынтымақтастық атмосферада қалыптасты.Жоспарланған шараларда оқушылар арасында қызығушылық тудырған мәселелер туындаған сайын мен өзім берген бағытым тұлға бойына тереңірек бағыт-бағдар бердім деп түсіндім. Себебі оқушы бойында ізденімпаздығы , қырағылығы , шығармашылығы, сөйлеу және ойлау қабілеті қалыптасады. Ынтымақтастық оқытуда топтық жұмыстың тиімділігі зор екенін білдім.&lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;text-align:justify;&quot;&gt;     Мұғалім ынтымақтастық атмосфераның қалыптасуына көшбасшылық жасап бағыттап отырса, тұлғаның бойындағы бар қасиеттерін зерттеуде көп жетістіктерге жетумен қатар нәтижесі де мол болмақ деп ойлаймын. Сондықтан еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпаққа дұрыс бағыт беру ұстаз біздің абройлы міндетіміз екенін естен шығармау бүгінгі күннің басты мақсаты деп білемін.&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Пайдаланылған әдебиеттер:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;Бетпе-бет кезіндегі курс бағдарламасы бойынша мұғалімдерге арналған ресурстар&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Мұғалімдерге арналған нұсқаулық. Үшінші (негізгі) деңгей&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180222091608_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;879&quot; height=&quot;659&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<div style="text-align:center;"><strong>ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ ОҚЫТУДАҒЫ ТОПТЫҚ ЖҰМЫСТЫҢ ТИІМДІЛІГІ</strong></div><div style="text-align:center;"><strong>Аугалиева Ж.К.,</strong></div><div style="text-align:center;"><em>СҚО Ақжар ауданы, «Қарашілік орта мектебі» КММ</em></div><div style="text-align:center;"><strong>Кожабекова А. С.,</strong></div><div style="text-align:center;"><em>СҚО, Петропавл қаласы, «№9 орта мектеп» КММ</em></div><div style="text-align:center;"><em> </em></div><p style="text-align:right;"><em>«Білімді, сауатты адамдар – бұл ХХІ ғасырды</em></p><p style="text-align:right;"><em>адамзат дамуының негізгі қозғаушы күші»</em></p><p style="text-align:right;"><strong><em>Н.Назарбаев</em></strong></p><p><strong><em> </em></strong></p><div style="text-align:justify;">     Егемен еліміздің тірегі-білімді ұрпақ. Баламен тіл табысып, оның бойына білім нәрін себетін басты тұлға-ұстаз. Білімді ұстаз ғана білімді шәкірт тәрбиелей алады.Сондықтан ұстаз білімді шәкірт тәрбиелеу үшін оқудың түрлі тәсілдерін дұрыс, тиімді қолдана білуі керек. Сонда оқушы жан-жақты ойланып жұмыс жасай алатын болады.</div><div style="text-align:justify;">     Ынтымақтастықты дамыту – білім алушылар мен оқытушылардың арасындағы сенім, өзара көмек, өзара жауапкершілік принципіне көшу дегенді білдіреді. Яғни, өз ойын, пікірін айтуға үйренеді,өзгенің пікірімен санасады, бір-бірін тындайды, бірлесіп жұмыс жасайды, өзін еркін ұстаға үйренеді.</div><div style="text-align:justify;">     Ынтымақтастықта оқыту, шағын топтарды оқыту педагогикада бұрын қолданылған. Топтарды оқыту идеясы ХХ ғасырдың 20 жылдарына қатысты. Бірақ шағын топтарда оқыту технологиясын жасау тек 1970 жылдары басталды. Ынтымақтастықта оқыту Дж.Дьюидің философиясындағы білім берудегі прагматикалық тәсілінің маңызды элементі болып табылады. Ең алғаш бұл әдіс туралы баспа беттерінде 1970 жылдардың соңында 1980 жылдардың басында жазыла басталды (Ұлыбритания, Канада, Батыс Германия, Австралия, Нидерланды, Жапония, Израиль және т.б.). Ал Ресейде ынтымақтастықта оқыту 80 - жылдардағы білім беру жүйесінде көптеген инновациялық процесті өмірге әкелді. Ынтымақтастықта оқыту идеясының мәнін бірқатар жаңашыл педагогтар түсініп, оны жүзеге асыруға ұмтыла бастады, ең алдымен С.Л.Соловейчик және В.М.Матвеев, содан кейін И.П.Иванов, В.Ф.Шаталов, И.П.Волков, Ш.А.Амонашвили, В.А.Краковский, С.Н.Лысенкова, Б.П. және Л.А.Никитенден және т.б.</div><div style="text-align:justify;">     Ынтымақтастық педагогикасының негізінде баланың жеке тұлғасын тереңінен түсіну мен оған ізгілікті қарау, ұжымдық тәрбиелеу, мұғалімнің жоғары кәсіпқойлығы мен мектепке қоғамдық назар аудару жатыр.</div><div style="text-align:justify;">     Ынтымақтастық – бұл оқу-тәрбие процесінің объектілері мен субъектілері ортақ іс-әрекетте жолдастық, өзара сыйластық, өзара түсіністік, ұжымдастық қарым-қатынасында бірігетін оқу-тәрбие процесінің деңгейі.</div><div style="text-align:justify;">     Ынтымақтастық оқыту идеясы бірқатар елдердің көптеген педагогтарының күшімен дамып келе жатыр, өйткені ынтымақтастықта оқыту идеясының өзі өзінің мәні бойынша өте ізгілікті, яғни - педагогикалық. Бұл идеяны түсіну үшін осы әдіс авторлары «қате» сөзінің мағынасын түсінуді ұсынады. Қате сөзін жаңылыс пікір, адекватты емес білім немесе көңіл қоймау нәтижесіндегі жаңылыс іс-әрекет немесе жаңылыс пайымдау деп анықтауға болады. Бұл анықтамаға әдіс авторлары мына фразаны қосуды ұсынады: «бұл қажетті білімдер мен іскерліктерді меңгеру үшін қосымша практика мен көптеген жаттығуларды қажет ететінін көрсетеді». Егер сіз оқушылардың қатесі олардың қажетті іскерліктерді меңгермегенін көрсетеді деп түсінетін болсаңыз, онда сіз бұл қатені тек факт ретінде қарастырасыз. Яғни, сіз оқушыларға қосымша практикаға мүмкіндік беруіңіз қажет және оның мөлшері олар білімді қажетті көлемде меңгергенше болуы тиіс.</div><div style="text-align:justify;">     Егер сіз қатені оқушылардың жұмыс істеуге ынтасы жоқ деп немесе оның қабілетсіздігі деп бағаласаңыз, онда сіз оған қосымша практикаға мүмкіндік бермейсіз. Бірақ, бір жағынан егер оқушы тапсырманы орындау барысында қате жібермесе бұл оның тапсырманы дұрыс орындауды үйренгенін көрсетеді және мұндай оқушыларға қосымша практика керек емес. Яғни, қателер бұл – тек оқушылардың тек қосымша практика, көмек қажет екенін көрсететін индикатор. Сіз сыныптағы әр оқушыға бұл көмекті бере алмайсыз. Егер сіздің оқушыларыңыз шағын топтарда жұмыс істеуге және бір біріне көмектесуге үйренсе және де әрқайсысының үлгерімі үшін жауап берсе онда бұл жауапкершілікті сол оқушылар мойнына ала алады. Педагогика тілінде бұл осы мақсатқа бара-бар әдісті қолдану қажеттілігін көрсетеді. Ұжым болып оқуға болады: жақсы оқитын оқушы жаңа материалды тез қағып алады, жақсы түсінеді, мұғалім көбінесе соған сүйенеді. Ал әлсіз оқушылар әрбір сабақ сайын артта қалып отырады, өйткені оған бәрін нақты түсіну үшін уақыт жетпейді, мұғалімге сұрақ қоюға батпайды, соған сәйкес ол тез және дұрыс жауап бере алмайды және өзінің үлгерімін тежейді. Ондай оқушыларды соған сәйкес әдістер мен оқу материалдарын қолдана отырып, жеке дара оқытуға да болады. Бірақ ондай жағдайда оқушы өзімен өзі тұйықталып қалады. Оның жанындағы көршісі немен айналысып отырғанында жұмысы жоқ, егер материалды түсіну оған қиын болатын болса бұл оның ғана проблемасы. Сондықтан оқушы мұндай қиындындықтарға тап болмас үшін,оны сырттай бақылайтын,оған көмек,қолдау көрсететін,бағыт-бағдар беретін,сенім артатын мұғалім әрқашан оқушы қасынан табылуы керек.</div><div style="text-align:justify;">     Ынтымақтастық-оқушы мен ұстаздың бір-бірінің жан дүниесін түсініп, ортақ іс- әрекеттің барысы мен нәтижесін бірігіп талдауы. Оқушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыруда сабақты ұйымдастыру барысында ынтымақтастықты қалыптастырудың мәні зор деп ойлаймын. Ынтымақтастық ортадағы жұмыс соңғы нәтижеге немесе мақсатқа жетуге ықпал етуге бағытталған өзара әрекеттің құрылымы топпен жұмысты ұйымдастыру болып табылады. Өз тәжірбиемде сыныптағы оқушылар бойында ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда, топтық жұмысты ұйымдастырғанда түрлі әдістерді пайдаланамын. Жоғарғы сыныптарға сабақ жүргізгендіктен бір ғана сынып емес, жас ерекшелігі әртүрлі оқушылармен жұмыс жасаймын. Мысалы: 5-сынып оқушылары парақ қағазға саусақтарын салып, алақанға бір-бірінің аттарын жазады. Саусақтарға амандасау түрлерін де жазуға болады. Сол бойынша бір-бірімен амандасады. Бұл осы жастағы балаларға қызықты, ал жас шамасы жоғары оқушылар шаттық шеңберіне тұрып, бір-біріне тілек айтады немесе өз қалауларынша амандасады. Топқа бөлгенде де ойын түрінде, суреттер,заттар арқылы бөлуге болады.</div><div style="text-align:justify;">      Оқушыларға топпен жұмыс жасаған ұнайды. Топқа бөлгенде әр сыныптың жас еркшелігіне байланысты әдіс-тәсілдерді түрлендіріп қолданамын. Сабақ барысында жеке дара жұмыс жасағаннан гөрі топпен бірлесіп жүргізген сабақ оқушылардың белсенділігін арттырады. Кейбір үндемейтін, сабақ үлгерімі төмен оқушылар да сабаққа белсене қатысып, өз ойларын ашық айтып, оқуға деген ынтасы, ықыласы пайда болды. Алғаш рет география пәнінен 6-сыныпта «Нәсілдер» тақырыбында сабақ өткіздім. Бірінші сабақ болғаннан кейін оқушыларға сабақтың өтілу барысымен, ережелерімен, жеке дара емес, топпен жұмыс жасайтынымызды таныстырып кеттім. Бұл тәртіп оқушыларға ұнады, бірақ сабақтың өту барысында көп нәрсені түсінбегендіктерін байқадым, айта кететін болсам, әрдайым бір партада отыратын оқушылар топқа бөлгенде бір-бірінен ажырағысы келмеді, кейбірі керісінше бір-бірімен отырғысы келмеді. Сондай-ақ топқа бөліну кезінде шатасып кету, яғни басқа топқа барып отыру, жұппен жұмыс, топпен жұмыс түрлерін ажырата білмеуі,постер қорғауда өздерінің салған суреттерін толық қанды жеткізе алмауы, өздерін еркін сезіне алмай, қысылуы, ойларынын шашыраңқы болуы, заттарын бір-біріне бермеуі, бір-бірімен тіл табыса алмайтындығы, неболмаса үздік оқушының ғана сөйлеуі секілді біраз кедергілерге де тап болдым. Осы оқушылардың арасында аз сөйлейтін, мінезі тұйық, оқушылармен қарым-қатынасы аз, сыныптастар арасында ынтымақтастығы болмайтын оқушы болатын. Қазір сол оқушым өзгерді, оған себеп, уақыт өте келе, топтық жұмыс барысында оқушылар бір-бірімен сөйлеседі,яғни диалогка түседі,бірін-бірі тындайды, әрқайсысы өз пікірін айтады, қажетінше бір-біріне көмек көрсетеді, бірлесіп жұмыс жасайды. Яғни, топтық жұмыс барысында оқушы ашылады, белсенділігі артады,білім деңгейі көтеріледі. Мерсер мен Литлтон (2007ж.) өз еңбектерінде диалог сабақта оқушылардың қызығушылығын арттырумен қатар олардың білім деңгейінің өсуіне үлес қосатынын атап көрсеткен. Қазіргі кездегі сабағыма тоқталсам,оқушылар біршама ашылғанын,өз ойларын емін-еркін жеткізе алатынын, топқа бөліну кезінде тез орындарын таба білуі, белсенділігі артып, жұппен, топпен жұмыс кезін де уақытты тиімді пайдаланып, өз пікірлерін ортаға сала отырып талқылай алатынына көзім жетті.Топта отырған оқушылар бір үйдің балаларындай болып кеткенін, бір-біріне деген көзқарастар өзгергендігін байқадым.Сынып оқушылары бір- бірімен жұмыс істегенде өздерін жайлы сезіне алды. Түсініксіз жерлерін сұраудан қорықпады. Бағдарламаның бұл әдіс- тәсілі балаларға өте ұнады, себебі бұл жерде сабаққа қатыспай,дараланып қалатын оқушылар болмайды, айта кететін болсам көп сөйлемейтін бала мүмкін суретпен ойын жеткізе алатын шығар, оның басқалар білмейтін қабілеті бар шығар, мысалы постермен жұмыста суретті жақсы салуы мүмкін. Сондай-ақ топтық жұмыста оқушылар бір-бірін бақылап,бағалай да алады, игерген мәліметті бұған дейін меңгерген білімдерімен байланыстырады.Ойша, өз білімін өзгемен салыстыруы да мүмкін. Топтардағы бірлескен жұмыстарда оқушы тек қана алға жылжиды.</div><div style="text-align:justify;">    Оқушыларымның осындай табысқа жетуі, ол меніңде жетістігім деп білемін. Жалпы оқушылармен бірлескен оқуда, түрлі кедергілердің алдын алуда, оқушылардың сабаққа деген қызығушылығын арттыруда мұғалімнің рөлі зор .</div><div style="text-align:justify;">    Қорыта айтқанда оларда ынтымақтастық атмосферасы бұрынғысынан да тереңдеп , бір-біріне деген мейірімділік, қайырымдылық сезімдері одан әрі жанданып, диалогтік қарым-қатынасы артты. Көп сөйлемейтін тұйық оқушылар, тасада қалып қоятын оқушы болмайбарлығы да жұмыс жасап ынтымақтастық атмосферада қалыптасты.Жоспарланған шараларда оқушылар арасында қызығушылық тудырған мәселелер туындаған сайын мен өзім берген бағытым тұлға бойына тереңірек бағыт-бағдар бердім деп түсіндім. Себебі оқушы бойында ізденімпаздығы , қырағылығы , шығармашылығы, сөйлеу және ойлау қабілеті қалыптасады. Ынтымақтастық оқытуда топтық жұмыстың тиімділігі зор екенін білдім.</div><div style="text-align:justify;">     Мұғалім ынтымақтастық атмосфераның қалыптасуына көшбасшылық жасап бағыттап отырса, тұлғаның бойындағы бар қасиеттерін зерттеуде көп жетістіктерге жетумен қатар нәтижесі де мол болмақ деп ойлаймын. Сондықтан еліміздің ертеңі бүгінгі жас ұрпақтың қолында, ал жас ұрпаққа дұрыс бағыт беру ұстаз біздің абройлы міндетіміз екенін естен шығармау бүгінгі күннің басты мақсаты деп білемін.</div><p><strong> </strong></p><p><strong>Пайдаланылған әдебиеттер:</strong></p><ol><li>Бетпе-бет кезіндегі курс бағдарламасы бойынша мұғалімдерге арналған ресурстар</li><li>Мұғалімдерге арналған нұсқаулық. Үшінші (негізгі) деңгей</li></ol><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180222091608_photo.jpg" alt="" width="879" height="659" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />b0214skobilimThu, 22 Feb 2018 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519269692864631Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519269692864631http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519185057735284&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094133_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092644_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094202_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094217_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093020_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093033_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093033_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094710_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094725_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094739_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;<img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094133_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092644_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094202_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094217_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093020_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093033_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093033_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094710_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094725_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221094739_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />b0214skobilimWed, 21 Feb 2018 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519185057735284Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519185057735284http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519122273355980&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Билялов Биржан Алтынбекович&lt;/strong&gt; – біліктілігі  жоғары деңгейлі бірінші санатты дене шынықтыру пәні мұғалімі.&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Оқу орынының атауы&lt;/strong&gt;: &lt;em&gt;СҚО ҚР БҒМ Акжар ауданының әкімшілігі «Қарашілік орта мектебі» КММ.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Туған жылы мен күні:&lt;/strong&gt; 30.01.1982 жыл        &lt;strong&gt;Ұлты :&lt;/strong&gt; қазақ         &lt;strong&gt;Білімі:&lt;/strong&gt; жоғары&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;u&gt; &lt;/u&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;-педагогтың кәсіби жетістіктері туралы мәліметтер:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;- педагогтың ғылыми-әдістемелік қызметі:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;           Қатысушы:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;-&lt;em&gt; Солтүстік Қазақстан облысының білім басқармасы дене тәрбиесі,спорт және алғашқы әскери даярлық өңірлік оқу-әдістемелік ортылығында дене шынықтырудан  облыстық  «Үздік дене шынықтыру мұғалімі», Сертификат, 2016 ж.; &lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;           &lt;/p&gt;&lt;p&gt;           Ғылыми-әдістемелік материалдардың басылымы:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;- Интернет-жоба «Копилка уроков -сайт для учителей»,тақырыбы «Төменгі сөре-жеңіл атлетика», Куәлік №153539, 2015 ж.;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;- &lt;/em&gt;&lt;em&gt;интернет-журнал «Инфоурок» әдістемелік құралы  «AKZHARLEADER.KZ» сайтнда дене шынықтырудан тақырыптары: «Тоғызқұмалақ ойынының ерекшеліктері» , «Бір орыннан ұзындыққа секіру», «Допты төменнен қабылдау»,  Куәлік. №00016, 2017 ж.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;-әдістемелік құрал «Оқушыларды салауатты өмір салтына тәрбиелеу» 2018ж.   &lt;/em&gt;басылымда,Астан қаласының білім орталығы.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;   &lt;/p&gt;&lt;p&gt;-  &lt;strong&gt;педагогиқалық қызметтің нәтижелері:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;        Жүлдегер:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;- дене шынықтырудан облыстық «Үздік дене шынықтыру мұғалімі»  байқауынан  «Әрбір жұмыс тәжірибесіне-тиімді тәжірибе» номинациясынан, СҚО білім басқармасының Грамотасы 2016ж.;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Жеңімпаздарды дайындауы:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;-футболдан облыстық жарыста 2 орын,2014ж;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;-2001-2002ж.ж. ұлдар арасында волейболдан облыстық жарыста жалпыкомандалық 1 орын,2014ж ;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;-жеңілатлетикадан облыстық жарыста жалпыкомандалық 3 орын,2014ж  ;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;-қазақ күресінен облыстық жарыста 1,3 орындар,2016ж;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt; -ұлттық ойындардан облыстық жарыста жалпыкомандалық 2 орын,2016ж  ;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt; -еркін күресінен  облыстық жарыста  3 орын,2017ж;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;- қазақ күресінен облыстық жарыста 1 орындар,2017ж;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;-2000-2001 ж.ж. ұлдар  арасында волейболдан облыстық жарыста 2 орын,2017ж.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;-&lt;strong&gt; педагогикалық қызметкерді  марапаттау туралы мәлімет&lt;/strong&gt;:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;«Құрмет грамотасы » СҚО ББДТСАӘД ,2013ж.; АББ мадақтамасы 2016 ж.;Аудан әкімінің мадақтамасы 2016 ж.;&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1463117859204794/1463117875962886/20180221085037_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1463117859204794/1463117875962886/20180221085917_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1463117859204794/1463117875962886/20180221085941_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093632_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093659_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221090935_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221091013_photo.jpg&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;        Бастауыш сынып оқушыларына арналған&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;  салауатты өмір салтын қалыптастыру мүмкіндіктері &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;       Жас өспірімді салауатты өмір салтына тәрбиелеу мәселесі бойынша психологиялық, педагогикалық зерттеулерге, оқу-әдістемелік құралдар мен бағдарламалардан алынған мәліметтерге жасалған талдау қорытындысы:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;1.Жас өспірімнің салауатты өмір салтына негізделген жеке іс-әрекет стратегиясының қалыптасуына бағытталған  салауатты өмір сүру салтына тәрбиелеудің негізгі мақсатын анықтауға мүмкіндік берді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2.Халықтың педагогикалық құралдарын пайдалану арқылы жас өспірімді  салауатты өмір сүру салтына тәрбиелеудің негізгі ерекшеліктері мен міндеттерін көрсету;оптимальді психологиялық, педагогикалық жағдайын жасау және жас өспірімге “салауатты өмір сүру салты” түсінігін сезіндіру; оларға өзін тәрбиелеуге көмек көрсету; жас өспірімдердің өз өміріне, денсаулығына жауапкершілігін арттыруға және қалыптастыруға болады. Негізгі және байланыстырушы  элемент болып табылатын салауатты өмір сүру салты бойынша  сауаттылық және түсінік жас өспірімдердің салауатты өмір сүру тәрбиесінің  қалыптасуының құрылымдық моделін жасауға; осы құрылымдық модель негізінде сыныптан тыс жұмыстар үрдісіндегі жүргізілген эксперименттік жұмыстарға дейінгі және кейінгі салауатты өмір салты тәрбиесі деңгейін анықтауға болады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;3.Сыныптан тыс жұмыстар үрдісінде салауатты өмір салты тәрбиесін ұйымдастырудың психологиялық, педагогикалық жағдайын көрсету, мысалы, жас өспірімдердің дамуының жасына қарай ерекшеліктері, аймақтық, этникалық, демографиялық және табиғи ерекшеліктері әлеуметтік – психологиялық және жеке іс-әрекеттік жағдайлар жас өспірімнің денсаулығын сақтауына бағытталған мақсатты іс-әрекетін анықтауға септігін тигізеді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;4.Жас өспірімді салауатты өмір салтына тәрбиелеу жұмысының құрылымдық моделін  көрсетілген жағдайлар негізінде құруға мүмкіндік береді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Сыныптан тыс жұмыстарды жүргізу барысында салауатты өмір салтын қалыптастырудың теориялық моделін жасау кезінде  педагогикалық ұжым мен басшылардың кәсіби дайындықтары ескеріледі.эксперимент нәтижесіне талдау жас өспірімдерге салауатты өмір сүру салтын қалыптастырудың педагогикалық жағдайын және тұжырымдауға мүмкіндік туғызады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Жас өспірімдерге салауатты өмір сүру салтын қалыптастыру бойынша мектеп мұғалімдерімен жүргізілген жұмыс барысыда төмендегі қағидалар басшылыққа алынды:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;1.Ізгілікке бағытталған тәрбие үрдісі мұғалімнің курстық дайындығының мазмұнын айқындайды.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2.Инновациялық жұмыстардың көп нұсқалығы сыныптан тыс жұмыс бағыттарының мазмұнын толықтырады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;3.Сыныптан тыс жұмысты жүргізуде мұғалімнің дайындық жүйелілігі балалар дамуы (физиологиялық, психикалық) туралы ғылыми білімге ие болуын қарастырады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Сабақтың тақырыбы: Салауатты өмір – денсаулық кепілі.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Сабақтың мақсаты:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;Білімділік:&lt;/em&gt; салауатты өмір салты жайлы оқушылырдың ой-пікірін қозғау, өміргк деген көзқарасын қалыптастыру;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;Дамытушылық: &lt;/em&gt;оқушылардың жеке басының гигиеналық тазалығы және дене қозғалысы жаттығуларын үнемі жасауға, денсаулықты күтіп отыруға бейімдеу, өз денсаулықтарына жауапкершілікпен қарау сезімдерін дамыту;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;Тәрбиелік:&lt;/em&gt; оқушыларды тазалыққа, әдемілікке, ұқыптылыққа, жинақылыққа, әдептілікке, салауатты өмір салтына тәрбиелеу.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Сабақтың түрі:&lt;/strong&gt; панорамалық сабақ.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Сабақтың әдісі&lt;/strong&gt;: түсіндіру, тірек-сызба, сұрақ-жауап, көрнекілеу,әңгімелеу.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Сабақтың көрнекілігі:&lt;/strong&gt; плакаттар, суреттер, буклеттер, үлестірмелі қима қағаздар.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;                              &lt;strong&gt;Сабақтың барысы:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;  1.Ұйымдастыру кезеңі: амандасу; түгелдеу; оқушылар назарын сабаққа аудару.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;I&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;.&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;Үй тапсырмасын сұрау. &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;үйге берілген тапсырманы сұраймын. (“Венн диаграмма” әдісі арқылы талдатамын).&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;II.Жаңа сабақ.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;    Бүгінгі біздің өтетін тақырыбымыз: “Салауатты өмір – денсаулық кепілі” оқушыларға “Салауатты өмір салты” деген сөзге ассоциация құрғызамын&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Оқушыларға жаңа тақырыпты  сурет бойынша түсіндіремін.&lt;/p&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;Ауыз қуысы біздің денсаулығымызды сақтайтын жеріміздің бірі. Тісті біз таза ұстауымыз керек. Яғни, тісті күнде екі рет жуу қажет.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Тамақты өз уақытында, үш мезгіл ішуіміз керек. Сол кезде денсаулығымыз мықты болады. Тамақ ішер алдында қолымызды жууымыз керек. Тамақ адамға күш-қуат, жігер, ынта, ниет беріп тұрады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Суға апта сайын түсу бізге пайдалы. Бойымызды таза, ұқыпты ұстау дене мүшеміздің дамуына көп көмегін тигізеді.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Ұйқыны уақытында ұйықтап, таза бөлмеде дем алуымыз қажет.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Партаға дұрыс отыру омыртқа жотамыздың жақсы дамуына көмегін тигізеді.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;III. Пысықтау:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Салауатты өмір салтын қалыптастырудың басты мақсаты дені сау болу, білімді, денсаулығы зор ұрпақ өсіру, жан-жақты білім арқылы денсаулықты сақтауға үйрету. Кез келген әрбір адам физикалық, рухани, әлеуметтік тұрғыдан  денсаулығы мықты болу үшін салауатты өмір салтын ұсынуы тиіс. Жат әдеттен аулақ болып,  уақытты босқа өткізбей, денсаулыққа пайдалы іспен айналысу, мысалы, таза табиғатқа серуенге шығу, жүгіру, суға шомылу жене тағы басқаларды ескерген жөн.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;“Ең басты дәрі-дәрмек – таза ауа, суық су, ара мен бата” деген қағиданы кім қалай түсінеді? Пікірлеріңді тыңдайық.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ал, балалар, сендер жас кездеріңнен салауатты өмір салтының талаптарын өз бойларында қалыптастырып, әдетке айналдырсаңдар, дәрігерге аз барасыңдар, өмірдегі мақсаттарыңа еш кедергісіз  жетесіңдер, білім алуға уақыттарың көп болады.&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;&lt;strong&gt; Қызығушылығын ояту. &lt;/strong&gt;“Кім тапқыр” ойыны.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Дөп-дөңгелек қос шыны,&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;     Бұзылмайды достығы.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;     Өмір бойы екеуі,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;     Қол ұстасып өтеді.                        (Көзілдірік)&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Асқар тауда, қалың орман,&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Кейде оны шөптей орам.              (Шаш)&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;Сылдыр сұйық, су емес,&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Ішсең сусын қанады,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ақ болса да қар емес,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Шешуін кім табады.                     (Сүт)&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;Көрінбейді көзіңе,&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Тіл қатпайды өзіңе.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Жығады ол күн сайын,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Балуандардың өзін де.                 (Ұйқы)&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;5&quot;&gt;&lt;li&gt;Оң жағымда бес сарбаз&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Сол жағымда бес сарбаз.             (Он саусақ)&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;&lt;strong&gt; Сергіту сәті.&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Тұрады алшақ аяғым,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Кері еді көкірек.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Еркін тыныс аламын&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Санаймын:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;-Бір! Екі! – деп.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;Дене шынықтыру жаттығуларын көрсету.&lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;em&gt;Ән: &lt;/em&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Солдат болам мен ертең&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Тасытқан соң күшімді,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Шынығуды бітіріп,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Тазалаймын тісімді,&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Жуынамын күтініп.&lt;/p&gt;&lt;p&gt; Оқушыламен бірге отырып жаттығу жасап, сөзжұмбақ шештіремін.&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;&lt;strong&gt; “Денсаулық” сөзіне мақал-мәтел айту.&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Д – Дәрі шөптен, ақыл көптен&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Е – Емнің алды еңбек&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Н – Негізгі байлық денсаулық&lt;/p&gt;&lt;p&gt;С – саулық байлық негізі&lt;/p&gt;&lt;p&gt;А – Ас адамның арқауы&lt;/p&gt;&lt;p&gt;У – У ішсең өлерсің&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Л – Ластың досы шыбын&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ы – Ыдысы тазаның ырысы таза&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Қ – Қотыр қолдан жұғады&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;VII.Шығармашылық жұмыс.&lt;/strong&gt; Балалардан дені сау адам қандай болу керек екенін сұрап, толықтыру. Дені сау адам ол қандай адам?&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Дені сау адам:&lt;/p&gt;&lt;ul&gt;&lt;li&gt;шыныққан&lt;/li&gt;&lt;li&gt;еңбекқор&lt;/li&gt;&lt;li&gt;білімді&lt;/li&gt;&lt;li&gt;көңілді&lt;/li&gt;&lt;li&gt;қоғамға пайдасын тигізеді&lt;/li&gt;&lt;li&gt;белсенді&lt;/li&gt;&lt;li&gt;кез келген мәселені шеше алады&lt;/li&gt;&lt;li&gt;елімізді көркейтеді&lt;/li&gt;&lt;li&gt;денсаулығы мықты.&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;VIII&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;. Сөзжұмбақ.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Сұрақтары:&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;Адамның басты байлығы не?&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Дені сау адамның көңілі қандай болады?&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Біз салауатты өмірдің несін сақтауымыз керек?&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Деніміз сау болуы үшін не ішуіміз керек?&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Сау денеде салауатты не болады?&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Асқар тауда қалың орман,&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;       Кейде оны шөпей орам.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;7&quot;&gt;&lt;li&gt;Жаны саудың несі сау?&lt;/li&gt;&lt;li&gt;&lt;strong&gt;IX&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;. Қорытынды.&lt;/strong&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Оқушыларды үш топқа бөліп “Егер де мен ” ойынын ойнатамыз. Ойын шарты бойынша 1-ші топтағылар мұғалімдер, 2-ші топтағылар  спортшылар, 3-топтағылар дәрігерлер болып, “Салауатты өмір салты – денсаулық кепілі” тақырыбы бойынша өз ойларын жазады.&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;&lt;strong&gt; Үйге тапсырма:&lt;/strong&gt; “Салауатты өмір сүрейік” тақырыбына эссе жазу.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;                 ҚОРЫТЫНДЫ&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;    Денсаулықтың қай анықтамасы болсын оны адам организмінің бейімделуі, қарсыласуы, күресуі, өз мүмкіндіктерін кеңейтуі деген тұжырымға негізделген. Бірақ денсаулықты организмнің атқаратын қызметтерін ескермей пайымдау мүмкін емес екені де күмәнсіз. Адам – тірі жүйе,оның негізін физикалық пен рухан, табиғи мен әлеуметтік, тұқымқуалай берілген және жүре қалыптасқан бастамалар құрады. Денсаулық тіршілік барысында жастық ерекшеліктеріне, организмнің қоршаған ортамен арақатынасына, әлеуметтік әрекеттер ерекшеліктеріне байланысты қалыптасады. Денсаулық организмнің өзгермелі сыртқы және ішкі ортаға бейімделуін, ағза жүйелерінің қызметтік қорларын, генеративтік, танып білу және әлеуметтік қызметтерді сақтап кеңейтуге бағытталады. Мұндай  сау адамға тән қызметтерді іске асыруға көптеген сыртқы және ішкі факторлар, соның ішінде әлеуметтік-мәдени-саяси жүйе, жеке бастың өмір салты, денсаулық потенциалы, бейімділіктері мен қабілеттері, қоршаған орта. Демек, денсаулық әдістемесі адам ағзасын сыртқы ортамен тығыз байланысты біртұтас жүйе ретінде қарайтын жүйелі тәсілге негізделген кешенді, тұтас, көп өлшемді болуы керек.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;          Осы негіздерге сүйене отырып жүргізген  зерттеу жұмыстарымыздың негізгі бағыты денсаулық деңгейінің қаншалықты дәрежеде екеніне көз жеткізу.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;          Демек, салауатты өмір салтын насихаттау жұмысы жылдан-жылға толықтырыла түсетін болса дені сау, жаны сау ұрпақ тәрбиелеуге мүмкіндігіміз артатынана толық сенім білдіреміз.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Үшінші күйді дер кезінде анықтап, ағзаның не оның белгілі бір мүшесімен жүйесінің әлсіреген қызметтік қорларын толықтыру, сол арқылы денсаулық потенциалын арттыру. Бұл мәселе  ағзаның әр жүйесіне тән өзіндік физиологиялық қорларын арттыру немесе компенсаторлық механизмдерді жұмылдыру. Яғни ағза жүйелерінің қорлары, денсаулық қорын түзеді. Денсаулық қоры неғұрлым жоғары болса, соғұрлым денсаулық саны көп, ал ауру қаупі керісінше төмен. Біздің зерттеу жұмысымыздағы адам ағзасындағы физиологиялық қорды бағалау принципі жүрек ырғағын реттеу қызметінің қаншалықты орталықтандырылғанын ескеруге негізделген.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Валеологияда қолданылатын пайымдаушылық әдістемесінде денсаулық ағазаның сыртқы орта әсерлеріне бейімделудің физиологиялық механизміндеріне, оның өзінше ұйымдастыру, даму және сақтана білу қабілеттеріне негізделген. Валеологияда ағза жүйелерінің қорларын, олардың генетикалық, физиологиялық, психологиялық, генеративтік қызметтерін тұрақты деңгейде сақтау және іс жүзінде асыру механизмдерін толтыру қорларын зерттейді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;          Жоғарыдағы зерттеу жұмысымызды қортындысын бағалай келіп төмендегідей оймен түйіндедік – ол, жас ұрпақтың толыққанды денсаулығын қалыптастыру.  Денсаулықты қалыптастыра отырып сақтау, нығайтудың, аурудан сақтанудың бірден – бір жолы – салауатты өмір салты, денсаулық мәнін әр адамның саналы түрде түсініп, сауықтыру процесіне белсене қатысуы. Демек, валеологиялық бейімділігі бар адамды тәрбиелеп қалыптастыру – “Қазақстан - 2030” ұлттық сауықтыру бағдарламасын іске асырудың  басты бір  шарты.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;       Салауатты өмір салтын қалыптастыруда халық педагогикасының маңызы зор.&lt;/p&gt;&lt;p&gt; Қорыта айтқанда,  бастауыш сыныптағы бала жақсы балалардың бүкіл мүшелерінің қалыптасып дамуындағы ең қарқынды кезең. Дәл осы кезде гигиеналық дағдыларды үйретіп отырып, оның аңыздылығын түсініп, үйреншікті дағдыға айналдыра алсақ, өз денсаулығын сақтауды және шынықтыру жолдарын үйретіп, әр қадамын саналылықпен ойлайтын жастарды қалыптастыраалсақ, пәнді оқытудағы мақсатқа жеттік деп айтуымызға болады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221091941_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092001_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092206_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092230_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;img src=&quot;http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092256_photo.JPG&quot; alt=&quot;&quot; /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;<p><strong>Билялов Биржан Алтынбекович</strong> – біліктілігі  жоғары деңгейлі бірінші санатты дене шынықтыру пәні мұғалімі.</p><p> </p><p><strong>Оқу орынының атауы</strong>: <em>СҚО ҚР БҒМ Акжар ауданының әкімшілігі «Қарашілік орта мектебі» КММ.</em></p><p><strong><em> </em></strong></p><p><strong>Туған жылы мен күні:</strong> 30.01.1982 жыл        <strong>Ұлты :</strong> қазақ         <strong>Білімі:</strong> жоғары</p><p><u> </u></p><p><strong> </strong></p><p><strong>-педагогтың кәсіби жетістіктері туралы мәліметтер:</strong></p><p><strong>- педагогтың ғылыми-әдістемелік қызметі:</strong></p><p>           Қатысушы:</p><p>-<em> Солтүстік Қазақстан облысының білім басқармасы дене тәрбиесі,спорт және алғашқы әскери даярлық өңірлік оқу-әдістемелік ортылығында дене шынықтырудан  облыстық  «Үздік дене шынықтыру мұғалімі», Сертификат, 2016 ж.; </em></p><p>           </p><p>           Ғылыми-әдістемелік материалдардың басылымы:</p><p><em>- Интернет-жоба «Копилка уроков -сайт для учителей»,тақырыбы «Төменгі сөре-жеңіл атлетика», Куәлік №153539, 2015 ж.;</em></p><p><em>- </em><em>интернет-журнал «Инфоурок» әдістемелік құралы  «AKZHARLEADER.KZ» сайтнда дене шынықтырудан тақырыптары: «Тоғызқұмалақ ойынының ерекшеліктері» , «Бір орыннан ұзындыққа секіру», «Допты төменнен қабылдау»,  Куәлік. №00016, 2017 ж.</em></p><p><em>-әдістемелік құрал «Оқушыларды салауатты өмір салтына тәрбиелеу» 2018ж.   </em>басылымда,Астан қаласының білім орталығы.</p><p>   </p><p>-  <strong>педагогиқалық қызметтің нәтижелері:</strong></p><p>        Жүлдегер:</p><p><em>- дене шынықтырудан облыстық «Үздік дене шынықтыру мұғалімі»  байқауынан  «Әрбір жұмыс тәжірибесіне-тиімді тәжірибе» номинациясынан, СҚО білім басқармасының Грамотасы 2016ж.;</em></p><p> </p><p>Жеңімпаздарды дайындауы:</p><p><em>-футболдан облыстық жарыста 2 орын,2014ж;</em></p><p><em>-2001-2002ж.ж. ұлдар арасында волейболдан облыстық жарыста жалпыкомандалық 1 орын,2014ж ;</em></p><p><em>-жеңілатлетикадан облыстық жарыста жалпыкомандалық 3 орын,2014ж  ;</em></p><p><em>-қазақ күресінен облыстық жарыста 1,3 орындар,2016ж;</em></p><p><em> -ұлттық ойындардан облыстық жарыста жалпыкомандалық 2 орын,2016ж  ;</em></p><p><em> -еркін күресінен  облыстық жарыста  3 орын,2017ж;</em></p><p><em>- қазақ күресінен облыстық жарыста 1 орындар,2017ж;</em></p><p><em>-2000-2001 ж.ж. ұлдар  арасында волейболдан облыстық жарыста 2 орын,2017ж.</em></p><p><em> </em></p><p>-<strong> педагогикалық қызметкерді  марапаттау туралы мәлімет</strong>:</p><p><em>«Құрмет грамотасы » СҚО ББДТСАӘД ,2013ж.; АББ мадақтамасы 2016 ж.;Аудан әкімінің мадақтамасы 2016 ж.;</em></p><p><em> </em></p><p> <br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1463117859204794/1463117875962886/20180221085037_photo.jpg" alt="" /></p><p> <img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1463117859204794/1463117875962886/20180221085917_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1463117859204794/1463117875962886/20180221085941_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093632_photo.jpg" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221093659_photo.jpg" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221090935_photo.jpg" alt="" /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221091013_photo.jpg" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /></p><p><strong>        Бастауыш сынып оқушыларына арналған</strong></p><p><strong>  салауатты өмір салтын қалыптастыру мүмкіндіктері </strong></p><p>       Жас өспірімді салауатты өмір салтына тәрбиелеу мәселесі бойынша психологиялық, педагогикалық зерттеулерге, оқу-әдістемелік құралдар мен бағдарламалардан алынған мәліметтерге жасалған талдау қорытындысы:</p><p>1.Жас өспірімнің салауатты өмір салтына негізделген жеке іс-әрекет стратегиясының қалыптасуына бағытталған  салауатты өмір сүру салтына тәрбиелеудің негізгі мақсатын анықтауға мүмкіндік берді.</p><p>2.Халықтың педагогикалық құралдарын пайдалану арқылы жас өспірімді  салауатты өмір сүру салтына тәрбиелеудің негізгі ерекшеліктері мен міндеттерін көрсету;оптимальді психологиялық, педагогикалық жағдайын жасау және жас өспірімге “салауатты өмір сүру салты” түсінігін сезіндіру; оларға өзін тәрбиелеуге көмек көрсету; жас өспірімдердің өз өміріне, денсаулығына жауапкершілігін арттыруға және қалыптастыруға болады. Негізгі және байланыстырушы  элемент болып табылатын салауатты өмір сүру салты бойынша  сауаттылық және түсінік жас өспірімдердің салауатты өмір сүру тәрбиесінің  қалыптасуының құрылымдық моделін жасауға; осы құрылымдық модель негізінде сыныптан тыс жұмыстар үрдісіндегі жүргізілген эксперименттік жұмыстарға дейінгі және кейінгі салауатты өмір салты тәрбиесі деңгейін анықтауға болады.</p><p>3.Сыныптан тыс жұмыстар үрдісінде салауатты өмір салты тәрбиесін ұйымдастырудың психологиялық, педагогикалық жағдайын көрсету, мысалы, жас өспірімдердің дамуының жасына қарай ерекшеліктері, аймақтық, этникалық, демографиялық және табиғи ерекшеліктері әлеуметтік – психологиялық және жеке іс-әрекеттік жағдайлар жас өспірімнің денсаулығын сақтауына бағытталған мақсатты іс-әрекетін анықтауға септігін тигізеді.</p><p>4.Жас өспірімді салауатты өмір салтына тәрбиелеу жұмысының құрылымдық моделін  көрсетілген жағдайлар негізінде құруға мүмкіндік береді.</p><p>Сыныптан тыс жұмыстарды жүргізу барысында салауатты өмір салтын қалыптастырудың теориялық моделін жасау кезінде  педагогикалық ұжым мен басшылардың кәсіби дайындықтары ескеріледі.эксперимент нәтижесіне талдау жас өспірімдерге салауатты өмір сүру салтын қалыптастырудың педагогикалық жағдайын және тұжырымдауға мүмкіндік туғызады.</p><p>Жас өспірімдерге салауатты өмір сүру салтын қалыптастыру бойынша мектеп мұғалімдерімен жүргізілген жұмыс барысыда төмендегі қағидалар басшылыққа алынды:</p><p>1.Ізгілікке бағытталған тәрбие үрдісі мұғалімнің курстық дайындығының мазмұнын айқындайды.</p><p>2.Инновациялық жұмыстардың көп нұсқалығы сыныптан тыс жұмыс бағыттарының мазмұнын толықтырады.</p><p>3.Сыныптан тыс жұмысты жүргізуде мұғалімнің дайындық жүйелілігі балалар дамуы (физиологиялық, психикалық) туралы ғылыми білімге ие болуын қарастырады.</p><p> </p><p><strong>Сабақтың тақырыбы: Салауатты өмір – денсаулық кепілі.</strong></p><p><strong>Сабақтың мақсаты:</strong></p><p><em>Білімділік:</em> салауатты өмір салты жайлы оқушылырдың ой-пікірін қозғау, өміргк деген көзқарасын қалыптастыру;</p><p><em>Дамытушылық: </em>оқушылардың жеке басының гигиеналық тазалығы және дене қозғалысы жаттығуларын үнемі жасауға, денсаулықты күтіп отыруға бейімдеу, өз денсаулықтарына жауапкершілікпен қарау сезімдерін дамыту;</p><p><em>Тәрбиелік:</em> оқушыларды тазалыққа, әдемілікке, ұқыптылыққа, жинақылыққа, әдептілікке, салауатты өмір салтына тәрбиелеу.</p><p><strong>Сабақтың түрі:</strong> панорамалық сабақ.</p><p><strong>Сабақтың әдісі</strong>: түсіндіру, тірек-сызба, сұрақ-жауап, көрнекілеу,әңгімелеу.</p><p><strong>Сабақтың көрнекілігі:</strong> плакаттар, суреттер, буклеттер, үлестірмелі қима қағаздар.</p><p>                              <strong>Сабақтың барысы:</strong></p><p>  1.Ұйымдастыру кезеңі: амандасу; түгелдеу; оқушылар назарын сабаққа аудару.</p><p><strong>I</strong><strong>.</strong><strong>Үй тапсырмасын сұрау. </strong></p><ul><li>үйге берілген тапсырманы сұраймын. (“Венн диаграмма” әдісі арқылы талдатамын).</li></ul><p><strong>II.Жаңа сабақ.</strong></p><p>    Бүгінгі біздің өтетін тақырыбымыз: “Салауатты өмір – денсаулық кепілі” оқушыларға “Салауатты өмір салты” деген сөзге ассоциация құрғызамын</p><p>Оқушыларға жаңа тақырыпты  сурет бойынша түсіндіремін.</p><ul><li>Ауыз қуысы біздің денсаулығымызды сақтайтын жеріміздің бірі. Тісті біз таза ұстауымыз керек. Яғни, тісті күнде екі рет жуу қажет.</li><li>Тамақты өз уақытында, үш мезгіл ішуіміз керек. Сол кезде денсаулығымыз мықты болады. Тамақ ішер алдында қолымызды жууымыз керек. Тамақ адамға күш-қуат, жігер, ынта, ниет беріп тұрады.</li><li>Суға апта сайын түсу бізге пайдалы. Бойымызды таза, ұқыпты ұстау дене мүшеміздің дамуына көп көмегін тигізеді.</li><li>Ұйқыны уақытында ұйықтап, таза бөлмеде дем алуымыз қажет.</li><li>Партаға дұрыс отыру омыртқа жотамыздың жақсы дамуына көмегін тигізеді.</li></ul><p><strong>III. Пысықтау:</strong></p><p>Салауатты өмір салтын қалыптастырудың басты мақсаты дені сау болу, білімді, денсаулығы зор ұрпақ өсіру, жан-жақты білім арқылы денсаулықты сақтауға үйрету. Кез келген әрбір адам физикалық, рухани, әлеуметтік тұрғыдан  денсаулығы мықты болу үшін салауатты өмір салтын ұсынуы тиіс. Жат әдеттен аулақ болып,  уақытты босқа өткізбей, денсаулыққа пайдалы іспен айналысу, мысалы, таза табиғатқа серуенге шығу, жүгіру, суға шомылу жене тағы басқаларды ескерген жөн.</p><p>“Ең басты дәрі-дәрмек – таза ауа, суық су, ара мен бата” деген қағиданы кім қалай түсінеді? Пікірлеріңді тыңдайық.</p><p>Ал, балалар, сендер жас кездеріңнен салауатты өмір салтының талаптарын өз бойларында қалыптастырып, әдетке айналдырсаңдар, дәрігерге аз барасыңдар, өмірдегі мақсаттарыңа еш кедергісіз  жетесіңдер, білім алуға уақыттарың көп болады.</p><ol><li><strong> Қызығушылығын ояту. </strong>“Кім тапқыр” ойыны.</li><li>Дөп-дөңгелек қос шыны,</li></ol><p>     Бұзылмайды достығы.</p><p>     Өмір бойы екеуі,</p><p>     Қол ұстасып өтеді.                        (Көзілдірік)</p><ol start="2"><li>Асқар тауда, қалың орман,</li></ol><p>Кейде оны шөптей орам.              (Шаш)</p><ol start="3"><li>Сылдыр сұйық, су емес,</li></ol><p>Ішсең сусын қанады,</p><p>Ақ болса да қар емес,</p><p>Шешуін кім табады.                     (Сүт)</p><ol start="4"><li>Көрінбейді көзіңе,</li></ol><p>Тіл қатпайды өзіңе.</p><p>Жығады ол күн сайын,</p><p>Балуандардың өзін де.                 (Ұйқы)</p><ol start="5"><li>Оң жағымда бес сарбаз</li></ol><p>Сол жағымда бес сарбаз.             (Он саусақ)</p><ol><li><strong> Сергіту сәті.</strong></li></ol><p>Тұрады алшақ аяғым,</p><p>Кері еді көкірек.</p><p>Еркін тыныс аламын</p><p>Санаймын:</p><p>-Бір! Екі! – деп.</p><p><em>Дене шынықтыру жаттығуларын көрсету.</em></p><p><em>Ән: </em></p><p>Солдат болам мен ертең</p><p>Тасытқан соң күшімді,</p><p>Шынығуды бітіріп,</p><p>Тазалаймын тісімді,</p><p>Жуынамын күтініп.</p><p> Оқушыламен бірге отырып жаттығу жасап, сөзжұмбақ шештіремін.</p><ol><li><strong> “Денсаулық” сөзіне мақал-мәтел айту.</strong></li></ol><p>Д – Дәрі шөптен, ақыл көптен</p><p>Е – Емнің алды еңбек</p><p>Н – Негізгі байлық денсаулық</p><p>С – саулық байлық негізі</p><p>А – Ас адамның арқауы</p><p>У – У ішсең өлерсің</p><p>Л – Ластың досы шыбын</p><p>Ы – Ыдысы тазаның ырысы таза</p><p>Қ – Қотыр қолдан жұғады</p><p><strong>VII.Шығармашылық жұмыс.</strong> Балалардан дені сау адам қандай болу керек екенін сұрап, толықтыру. Дені сау адам ол қандай адам?</p><p>Дені сау адам:</p><ul><li>шыныққан</li><li>еңбекқор</li><li>білімді</li><li>көңілді</li><li>қоғамға пайдасын тигізеді</li><li>белсенді</li><li>кез келген мәселені шеше алады</li><li>елімізді көркейтеді</li><li>денсаулығы мықты.</li></ul><p><strong>VIII</strong><strong>. Сөзжұмбақ.</strong></p><p>Сұрақтары:</p><ol><li>Адамның басты байлығы не?</li><li>Дені сау адамның көңілі қандай болады?</li><li>Біз салауатты өмірдің несін сақтауымыз керек?</li><li>Деніміз сау болуы үшін не ішуіміз керек?</li><li>Сау денеде салауатты не болады?</li><li>Асқар тауда қалың орман,</li></ol><p>       Кейде оны шөпей орам.</p><ol start="7"><li>Жаны саудың несі сау?</li><li><strong>IX</strong><strong>. Қорытынды.</strong></li></ol><p>Оқушыларды үш топқа бөліп “Егер де мен ” ойынын ойнатамыз. Ойын шарты бойынша 1-ші топтағылар мұғалімдер, 2-ші топтағылар  спортшылар, 3-топтағылар дәрігерлер болып, “Салауатты өмір салты – денсаулық кепілі” тақырыбы бойынша өз ойларын жазады.</p><ol><li><strong> Үйге тапсырма:</strong> “Салауатты өмір сүрейік” тақырыбына эссе жазу.</li></ol><p><strong>                 ҚОРЫТЫНДЫ</strong></p><p>    Денсаулықтың қай анықтамасы болсын оны адам организмінің бейімделуі, қарсыласуы, күресуі, өз мүмкіндіктерін кеңейтуі деген тұжырымға негізделген. Бірақ денсаулықты организмнің атқаратын қызметтерін ескермей пайымдау мүмкін емес екені де күмәнсіз. Адам – тірі жүйе,оның негізін физикалық пен рухан, табиғи мен әлеуметтік, тұқымқуалай берілген және жүре қалыптасқан бастамалар құрады. Денсаулық тіршілік барысында жастық ерекшеліктеріне, организмнің қоршаған ортамен арақатынасына, әлеуметтік әрекеттер ерекшеліктеріне байланысты қалыптасады. Денсаулық организмнің өзгермелі сыртқы және ішкі ортаға бейімделуін, ағза жүйелерінің қызметтік қорларын, генеративтік, танып білу және әлеуметтік қызметтерді сақтап кеңейтуге бағытталады. Мұндай  сау адамға тән қызметтерді іске асыруға көптеген сыртқы және ішкі факторлар, соның ішінде әлеуметтік-мәдени-саяси жүйе, жеке бастың өмір салты, денсаулық потенциалы, бейімділіктері мен қабілеттері, қоршаған орта. Демек, денсаулық әдістемесі адам ағзасын сыртқы ортамен тығыз байланысты біртұтас жүйе ретінде қарайтын жүйелі тәсілге негізделген кешенді, тұтас, көп өлшемді болуы керек.</p><p>          Осы негіздерге сүйене отырып жүргізген  зерттеу жұмыстарымыздың негізгі бағыты денсаулық деңгейінің қаншалықты дәрежеде екеніне көз жеткізу.</p><p>          Демек, салауатты өмір салтын насихаттау жұмысы жылдан-жылға толықтырыла түсетін болса дені сау, жаны сау ұрпақ тәрбиелеуге мүмкіндігіміз артатынана толық сенім білдіреміз.</p><p>Үшінші күйді дер кезінде анықтап, ағзаның не оның белгілі бір мүшесімен жүйесінің әлсіреген қызметтік қорларын толықтыру, сол арқылы денсаулық потенциалын арттыру. Бұл мәселе  ағзаның әр жүйесіне тән өзіндік физиологиялық қорларын арттыру немесе компенсаторлық механизмдерді жұмылдыру. Яғни ағза жүйелерінің қорлары, денсаулық қорын түзеді. Денсаулық қоры неғұрлым жоғары болса, соғұрлым денсаулық саны көп, ал ауру қаупі керісінше төмен. Біздің зерттеу жұмысымыздағы адам ағзасындағы физиологиялық қорды бағалау принципі жүрек ырғағын реттеу қызметінің қаншалықты орталықтандырылғанын ескеруге негізделген.</p><p>Валеологияда қолданылатын пайымдаушылық әдістемесінде денсаулық ағазаның сыртқы орта әсерлеріне бейімделудің физиологиялық механизміндеріне, оның өзінше ұйымдастыру, даму және сақтана білу қабілеттеріне негізделген. Валеологияда ағза жүйелерінің қорларын, олардың генетикалық, физиологиялық, психологиялық, генеративтік қызметтерін тұрақты деңгейде сақтау және іс жүзінде асыру механизмдерін толтыру қорларын зерттейді.</p><p>          Жоғарыдағы зерттеу жұмысымызды қортындысын бағалай келіп төмендегідей оймен түйіндедік – ол, жас ұрпақтың толыққанды денсаулығын қалыптастыру.  Денсаулықты қалыптастыра отырып сақтау, нығайтудың, аурудан сақтанудың бірден – бір жолы – салауатты өмір салты, денсаулық мәнін әр адамның саналы түрде түсініп, сауықтыру процесіне белсене қатысуы. Демек, валеологиялық бейімділігі бар адамды тәрбиелеп қалыптастыру – “Қазақстан - 2030” ұлттық сауықтыру бағдарламасын іске асырудың  басты бір  шарты.</p><p>       Салауатты өмір салтын қалыптастыруда халық педагогикасының маңызы зор.</p><p> Қорыта айтқанда,  бастауыш сыныптағы бала жақсы балалардың бүкіл мүшелерінің қалыптасып дамуындағы ең қарқынды кезең. Дәл осы кезде гигиеналық дағдыларды үйретіп отырып, оның аңыздылығын түсініп, үйреншікті дағдыға айналдыра алсақ, өз денсаулығын сақтауды және шынықтыру жолдарын үйретіп, әр қадамын саналылықпен ойлайтын жастарды қалыптастыраалсақ, пәнді оқытудағы мақсатқа жеттік деп айтуымызға болады.</p><p><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221091941_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092001_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092206_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092230_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><img src="http://b0214.sko.agartu.kz/files/sites/1459271674905122/galleries/1461914011343348/1463117786648019/20180221092256_photo.JPG" alt="" /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /></p>b0214skobilimTue, 20 Feb 2018 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519122273355980Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1519122273355980http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1515063891764376&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1515063891764376.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;p&gt;&lt;img src=&quot;/files/sites/1459271674905122/files/%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%20004.jpg&quot; alt=&quot;&quot; width=&quot;565&quot; height=&quot;777&quot; /&gt;&lt;br /&gt;Қарашілік орта мектебі директорының&lt;/p&gt;&lt;p&gt;білім беру ұйымының қызметі туралы есебі&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Мектеп Ақжар ауданы әкімдігінің 2011 жылдың 26 шілдедегі № 186 қаулысымен бекітілген Жарғысына сәйкес оқушылардың білім алуына жағдай жасау, алдыңғы үлгідегі өркендеу, жеке тұлғаның ұлттық және адамгершілік негізін дамытуға, ғылымның дамуына үлес қосу мақсатында білім беруде. Мектепте оқыту келесі сатылар бойынша ұйымдастырылған:мектепке дейінгі, бастауыш, негізі және жалпы орта. Мектеп оқушыларына мемлекеттік білім стандартына сай білім беріледі. Оқыту тілі – қазақ тілі. Сонымен қатар орыс тілі, ағылшын тілі пәндері оқытылады. Мектеп 2 ауысымда жұмыс істейді. Мектепте 64 оқушы білім алуда. Барлығы 12 оқу кабинеттері, 1 спортзал бар. Оның ішінде мультимедия кабинеті – 1. Заманауи жабдықталған физика кабинеті бар. Мектепте 25 компьютер бар, оның ішінде 1 интернет желісіне қосылған. 5 интерактивті тақта бар. Жарты күндік кітапхана жұмыс істейді. 20 орындық асхана бар. Мектеп оқушылары оқулықтармен түгелі қамтамасыз етілген.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Жалпы мектепте 19 педагог қызмет етеді. Оның ішінде жоғары санатты – 3, бірінші санатты - 7, екінші санатты - 4, санаты жоқ - 7.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Мұғалімдер жоспар бойынша мерзімді білім жетілдіру курсынан өтеді. Жаңартылған білім беру мазмұны бойынша 8 мұғалім, деңгейлік бойынша 8 . Оқу мен оқыту барысында жаңа технологияларды қолданады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Оқушыларға оқыту жағдайларына қойылатын санитарлық-эпидемиалогиялық талаптар санитарлық ережелері мен нормаларына сәйкес сақталады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Вариативтік компонеттерінен 9 - сыныпта - дінтану, 7-сыныпта өлкетану, логика – 1 сыныпта. Мектепте ақылы білім беру қызметі көрсетілмейді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Балалардың денсаулығын сақтау мақсатында мектепте медициналық кабинет жұмыс істейді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Тәрбие жұмыстары мен сыныптан тыс қызметті ұйымдастыру сынып жетекшілер мен тәрбиешілер арқылы жүзеге асады. Салауатты өмір салтын ұстану, денсаулықты нығайту мақсатында мектепте футзал, волейбол, тоғызқұмалақ, қазақша күрес үйірмелері жұмыс істейді. Барлық тәрбиелік іс-шаралар «Рухани жаңғыру:болашаққа бағдар» бағдарламасы аясында өтеді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Мектепте көрсетілген қайырымдылық, демеушілік көп балалы, аз қамтылған, ата-анасының қамқорынсыз қалған балаларға көрсетіледі. Демеушілік қаржылай көрсетілмейді. Оқушыларға аяқ киімдер, киімдер, оқу құралдары ретінде беріледі. Жаңа Жылдық мерекеге орай 1-11 сынып оқушыларына қайырымдылық демеушілік ата-аналар мен қамқоршылық кеңесінің тарапынан 47 мың теңгеге сыйлықтар алынды.&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы               27 шілдедегі № 355 бұйрығы&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2017 жылғы 29 тамызда № 15584&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;болып тіркелді&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;   &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;«Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы  Заңының 44-бабының 9-тармағына сәйкес &lt;strong&gt;БҰЙЫРАМЫН:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;Қоса беріліп отырған Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидалары осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес бекітілсін.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Мыналардың күші жойылды деп танылсын:&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) «Қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастырудың және білім беру ұйымдарында оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің міндетін атқарушының 2007 жылғы 22 қазандағы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4995 болып тіркелген, 2007 жылғы 30 қарашадағы № 184 (1387) «Юридическая газета» газетінде жарияланған)           № 501 бұйрығы;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2) «Қамқоршылық кеңес қызметінің және оны сайлау тәртібінің үлгілік ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрі міндетін атқарушының 2007 жылғы 22 қазандағы № 501 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы&quot; Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің міндетін атқарушының 2016 жылғы 22 желтоқсандағы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14751 болып тіркелген, 2017 жылғы 9 ақпанда Қазақстан Республикасы нормативтiк құқықтық актiлерiнiң эталондық бақылау банкiсінде  жарияланған) № 715  бұйрығы. &lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитеті (Е.Ерсайынов) заңнамада белгіленген тәртіппен:&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін қағаз және электронды түрде қазақ және орыс тілдерінде ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;&lt;/p&gt;&lt;p&gt; 3) осы бұйрық мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарына ресми жариялауға жіберуді;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;4) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым  министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;5) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Заң қызметі және  халықаралық ынтымақтастық департаментіне осы тармақтың 1), 2), 3) және 4) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі Б.А. Асыловаға жүктелсін.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;Қазақстан Республикасының&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; Білім және ғылым министрі                                                  Е. Сағадиев&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Қазақстан Республикасы&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Білім және ғылым министрінің&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2017 жылғы « 27 » шілдедегі&lt;/p&gt;&lt;p&gt;№ 355 бұйрығымен бекітілген&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидалары&lt;/p&gt;&lt;p&gt;  &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;1 - тарау. Жалпы ережелер&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;ol&gt;&lt;li&gt;Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 44-бабының 9-тармағына сәйкес әзірленді және білім беру ұйымының Қамқоршылық кеңесінің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібін айқындайды.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңес Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарына, Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігіне, Қазақстан Республикасының прокуратура органдарына, Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігіне және Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігіне ведомстволық бағынысты әскери, арнаулы, медициналық және фармацевтикалық оқу орындарын қоспағанда білім беру ұйымдарында құрылады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңес білім беру ұйымының әкімшілігімен, ата-аналар комитетімен, жергілікті атқарушы органдармен, мүдделі мемлекеттік органдармен және өзге де жеке және/немесе заңды тұлғалармен өзара әрекет жасайды.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңес мүшелерінің өз өкілеттігін орындауы өтеусіз негізде жүзеге асырылады.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;2 - тарау. Қамқоршылық кеңесті сайлау тәртібі және құрамы&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;5&quot;&gt;&lt;li&gt;Тиісті саланың уәкілетті органы немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органы өзінің интернет қорында және/немесе әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында таратылатын мерзімді баспасөз басылымында Қамқоршылық кеңестің құрылатындығы және оның құрамы бойынша ұсыныстардың қабылданатындығы туралы хабарландыру орналастырады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің құрамын тиісті саланың уәкілетті органы немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органы бекітеді және Қамқоршылық кеңеске мүше болуға үміткерлердің жазбаша келісімімен алынған ұсыныстардың негізінде қалыптастырылады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің құрамына мыналар кіреді:&lt;ul&gt;&lt;li&gt;жергілікті өкілдік, атқарушы және құқық қорғау органдарының өкілдері;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;жұмыс берушілер мен әлеуметтік әріптестердің өкідері;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері (бар болса);&lt;/li&gt;&lt;li&gt;ата-аналар комитеті ұсынған әрбір параллель сыныптан, курстан сол білім беру ұйымында білім алушылардың бір ата-анасы немесе заңды өкілі;&lt;/li&gt;&lt;li&gt;қайырымдылық жасаушылар (бар болса).&lt;/li&gt;&lt;/ul&gt;&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Білім беру ұйымының жанынан құрылған Қамқоршылық кеңес отырысына осы білім беру ұйымының басшысы немесе оның орынбасары қатысады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Қамқоршылық кеңес құрамына «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 51-бабы 1-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген адамдар кіргізілмейді.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;8&quot;&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңес мүшелерінің саны тақ, бір-бірімен және сол білім беру ұйымының басшысымен ешқандай туыстық және жекжаттық қатынасы жоқ кемінде тоғыз адамнан құрылады. Қамқоршылық кеңес мүшелерінің өкілеттік мерзімі бір жылды құрайды. Қамқоршылық кеңес мүшелері сол білім беру ұйымы қызметкерлерінің штатына кірмейді.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Мемлекеттік органдардың өкілдері болып табылатын Қамқоршылық кеңес мүшелерінің саны үш адамнан аспайды.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің отырысында ашық дауыс беру жолымен дауыстар басымдылығымен сайланатын (қайта сайланатын) оның төрағасы Қамқоршылық кеңестің басшысы болып табылады.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;          Мемлекеттік органдардың өкілдері Қамқоршылық кеңестің төрағасы болып сайланбайды және оның міндеттерін жүзеге асырмайды.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;11&quot;&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің төрағасы болмаған жағдайда Қамқоршылық кеңестің шешімі бойынша оның қызметін Қамқоршылық кеңес құрамына кіретін мемлекеттік органдардың өкілдерінен басқа Қамқоршылық кеңес мүшелерінің бірі жүзеге асырады. &lt;/li&gt;&lt;li&gt;Төраға Қамқоршылық кеңестің атынан әрекет етеді және осы Қағидаларға сәйкес оның қызметін қамтамасыз етеді.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің жұмысын Қамқоршылық кеңес сайлаған хатшы қамтамасыз етеді.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;3 - тарау. Қамқоршылық кеңестің өкілеттігі&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;14&quot;&gt;&lt;li&gt;Білім беру ұйымының Қамқоршылық кеңесі:&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) білім беру ұйымдарының білім алушылары мен тәрбиеленушілердің  құқықтарының сақталуына, сонымен қатар білім беру мекемелерінің шотына түсетін қайырымдылық көмектің жұмсалуына қоғамдық бақылауды жүзеге асырады;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2) білім беру ұйымының жарғысына өзгерістер және/немесе толықтырулар енгізу туралы ұсыныстар әзірлейді;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;3) білім беру ұйымын дамытудың басым бағыттары бойынша ұсынымдарды әзірлейді; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;4) қазақстандық азаматтардың отбасына жетім және ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларды орналастыру мәселелері жөнінде шалаларды жетілдіру бойынша ұсыныстарды әзірлейді;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;5) қайырымдылық көмек түрінде білім беру ұйымдарына түскен қаржыны бөлуге қатысады және оның мақсатты жұмсалуы туралы шешім қабылдайды;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;6) білім беру ұйымының бюджетін қалыптастыру барысында ұсыныстарды әзірлейді;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;7) тиісті саланың уәкілетті органына немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органына Қамқоршылық кеңестің білім беру ұйымының жұмысында анықтаған кемшіліктерді жою туралы ұсыныстар енгізеді; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;8) білім беру ұйымы басшысының білім беру ұйымының қызметі туралы, оның ішінде білім беру қызметін ұсыну сапасы, қайырымдылық көмектің жұмсалуы және қазақстандық азаматтардың отбасыларына жетім және ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларды орналастыру мәселесі жөнінде шараларды қабылдау туралы есебін тыңдайды;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;9) білім беру ұйымы қызметінің мәселелері бойынша конференцияларға, кеңестерге, семинарларға қатысады;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;10) білім беру ұйымының қызметімен, білім беру ұйымындағы білім алушыларға және тәрбиеленушілерге жасалған жағдайлармен танысады, білім беру ұйымының психологын қатыстыра отырып,  олармен әңгімелеседі.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Білім беру ұйымдарының (құрылымдық бөлімшесі) қызметкерлері Қамқоршылық кеңестің құзыретіне жататын мәселелер бойынша ақпараттарды ұсынуға ықпал етеді.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;4 - тарау. Қамқоршылық кеңес жұмысын ұйымдастыру тәртібі&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;15&quot;&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің отырысын оның төрағасы өз бастамашылығымен, Қамқоршылық кеңес мүшесінің жалпы санының үштен екісінің бастамасымен шақырады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің отырысын шақыру туралы хабарламаға Қамқоршылық кеңес төрағасының қолы қойылып, хабарлама отырыс өткізілетін күнге дейін жеті жұмыс күнінен кешіктірілмей қажетті материалдармен бірге Қамқоршылық кеңестің мүшелеріне және Қамқоршылық кеңес қызмет ететін білім беру ұйымына жолданады.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Хабарламада отырыстың өткізілу күні, уақыты және орны жазылады.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Хабарламаға баяндамашы көрсетілген отырыстың күн тәртібі, күн тәртібіне қосуға себептерді көздейтін анықтамалық материалдар, Қамқоршылық кеңестің мүшелеріне ұсынылатын отырысқа қажетті құжаттар қоса беріледі.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;17&quot;&gt;&lt;li&gt;Хабарламаны алған Қамқоршылық кеңестің мүшесі Қамқоршылық кеңестің отырысы өткізілетін күнге дейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей өзінің Қамқоршылық кеңестің отырысына қатысатындығын немесе қатыспайтындығын Қамқоршылық кеңес хатшысына хабарлайды.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің төрағасы отырысты шақыру туралы ұсыныс түскен күнінен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей Қамқоршылық кеңестің отырысын шақырады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің отырысы қажеттілігіне қарай, тоқсан сайын кемінде бір рет өткізіледі.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің отырысы, егер қамқоршылық кеңестің барлық мүшелері отырыстың өткізілу уақыты мен орны туралы хабардар болса және оған мүшелерінің кемінде жалпы санының үштен екісі қатысса заңды болып табылады. Қамқоршылық кеңес мүшесінің өз дауысын Қамқоршылық кеңестің басқа мүшесіне немесе адамға сенімхат бойынша беруге жол берілмейді.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Білім беру ұйымы Қамқоршылық кеңесінің әрбір мүшесі дауыс беру кезінде бір дауысқа ие.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің шешімі ашық дауыс беру арқылы оған қатысқан мүшелердің дауыстар басымдылығымен қабылданады. Дауыстар тепе-тең түскен жағдайда Қамқоршылық кеңестің төрағасы, ал ол болмаған жағдайда Қамқоршылық кеңес төрағасының міндеттерін атқаратын тұлға дауыс берген шешім қабылданады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің шешімі отырысқа қатысқан Қамқоршылық кеңестің барлық мүшесі қол қойылған хаттамамен ресімделеді.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Хаттама Қамқоршылық кеңестің отырысы өткізілгеннен кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмейтін мерзімде тиісті саланың уәкілетті органына немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органына жолданады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Тиісті саланың уәкілетті органы немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органы өзінің интернет-ресурсында Қамқоршылық кеңестің қабылдаған шешімдері туралы ақпаратты орналастырады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Білім беру ұйымына қайырымдылық көмек ерікті түрде өтеусіз негізде көрсетіледі және осы Қағидаларда көзделген тәртіппен Қамқоршылық кеңестің шешімі бойынша жұмсалады.&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Білім беру ұйымының қайырымдылық көмектен аударылатын кез келген түсімдері:&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) мемлекеттік мекеме ұйымдық-құқықтық нысаны түрінде құрылған білім беру ұйымдары үшін - Қазақстан Республикасының бюджеттік заңнамасына сәйкес бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органның аумақтық бөлімшеде ашылған қайырымдылық көмектің қолма-қол ақшасын бақылау шотына;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2) басқа ұйымдық-құқықтық нысаны түрінде құрылған білім беру ұйымдары үшін – екінші деңгейлі банкте ашылған шотына аударылады.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;28&quot;&gt;&lt;li&gt;Қайырымдылық көмектерден түсетін түсімдер:&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) білім беру ұйымындағы білім алушыларға және тәрбиеленушілерге әлеуметтік қолдау көрсетуге;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2) беру ұйымының материалдық-техникалық базасын жетілдіруге;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;3) спортты дамытуға, дарынды балаларды қолдауға;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;4) мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарының талаптарынан тыс білім беру процесін ұйымдастыруға шығыстарды жүзеге асыруға.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;29&quot;&gt;&lt;li&gt;Білім беру ұйымы жыл сайын қаржылық жылдың қорытындысы бойынша сол білім беру ұйымының интернет-ресурсында, тиісті саланың уәкілетті органының немесе білім беру саласындағы жергілікті атқарушы органының өзінің интернет-ресурсында тиісті есепті орналастыру арқылы қайырымдылық көмек қаражатының пайдаланылуы және қозғалысы туралы жұртшылыққа ақпарат береді.&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt;5 - тарау. &lt;strong&gt;Қамқоршылық кеңестің жұмысын тоқтату&lt;/strong&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;30&quot;&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің жұмысын тоқтату:&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) тиісті саланың уәкілетті органының немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органдардың бастамасы бойынша;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;2) білім беру ұйымын таратуға және қайта ұйымдастыруға байланысты жүзеге асырылады.&lt;/p&gt;&lt;ol start=&quot;31&quot;&gt;&lt;li&gt;Қамқоршылық кеңестің мүшесі:&lt;/li&gt;&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;            1) өз бастамасы бойынша;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;            2) білім беру ұйымындағы орнында үш ай бойы болмауы себепті Қамқоршылық кеңестің құрамынан шығуы мүмкін.&lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;<img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1515063891764376.jpg" /><br/><br/><p><img src="/files/sites/1459271674905122/files/%D0%A4%D0%BE%D1%82%D0%BE%20%D0%9C%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B0%20004.jpg" alt="" width="565" height="777" /><br />Қарашілік орта мектебі директорының</p><p>білім беру ұйымының қызметі туралы есебі</p><p>Мектеп Ақжар ауданы әкімдігінің 2011 жылдың 26 шілдедегі № 186 қаулысымен бекітілген Жарғысына сәйкес оқушылардың білім алуына жағдай жасау, алдыңғы үлгідегі өркендеу, жеке тұлғаның ұлттық және адамгершілік негізін дамытуға, ғылымның дамуына үлес қосу мақсатында білім беруде. Мектепте оқыту келесі сатылар бойынша ұйымдастырылған:мектепке дейінгі, бастауыш, негізі және жалпы орта. Мектеп оқушыларына мемлекеттік білім стандартына сай білім беріледі. Оқыту тілі – қазақ тілі. Сонымен қатар орыс тілі, ағылшын тілі пәндері оқытылады. Мектеп 2 ауысымда жұмыс істейді. Мектепте 64 оқушы білім алуда. Барлығы 12 оқу кабинеттері, 1 спортзал бар. Оның ішінде мультимедия кабинеті – 1. Заманауи жабдықталған физика кабинеті бар. Мектепте 25 компьютер бар, оның ішінде 1 интернет желісіне қосылған. 5 интерактивті тақта бар. Жарты күндік кітапхана жұмыс істейді. 20 орындық асхана бар. Мектеп оқушылары оқулықтармен түгелі қамтамасыз етілген.</p><p>Жалпы мектепте 19 педагог қызмет етеді. Оның ішінде жоғары санатты – 3, бірінші санатты - 7, екінші санатты - 4, санаты жоқ - 7.</p><p>Мұғалімдер жоспар бойынша мерзімді білім жетілдіру курсынан өтеді. Жаңартылған білім беру мазмұны бойынша 8 мұғалім, деңгейлік бойынша 8 . Оқу мен оқыту барысында жаңа технологияларды қолданады.</p><p>Оқушыларға оқыту жағдайларына қойылатын санитарлық-эпидемиалогиялық талаптар санитарлық ережелері мен нормаларына сәйкес сақталады.</p><p>Вариативтік компонеттерінен 9 - сыныпта - дінтану, 7-сыныпта өлкетану, логика – 1 сыныпта. Мектепте ақылы білім беру қызметі көрсетілмейді.</p><p>Балалардың денсаулығын сақтау мақсатында мектепте медициналық кабинет жұмыс істейді.</p><p>Тәрбие жұмыстары мен сыныптан тыс қызметті ұйымдастыру сынып жетекшілер мен тәрбиешілер арқылы жүзеге асады. Салауатты өмір салтын ұстану, денсаулықты нығайту мақсатында мектепте футзал, волейбол, тоғызқұмалақ, қазақша күрес үйірмелері жұмыс істейді. Барлық тәрбиелік іс-шаралар «Рухани жаңғыру:болашаққа бағдар» бағдарламасы аясында өтеді.</p><p>Мектепте көрсетілген қайырымдылық, демеушілік көп балалы, аз қамтылған, ата-анасының қамқорынсыз қалған балаларға көрсетіледі. Демеушілік қаржылай көрсетілмейді. Оқушыларға аяқ киімдер, киімдер, оқу құралдары ретінде беріледі. Жаңа Жылдық мерекеге орай 1-11 сынып оқушыларына қайырымдылық демеушілік ата-аналар мен қамқоршылық кеңесінің тарапынан 47 мың теңгеге сыйлықтар алынды.<br /><br /></p><p><strong>Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы               27 шілдедегі № 355 бұйрығы</strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong>Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2017 жылғы 29 тамызда № 15584</strong></p><p><strong>болып тіркелді</strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong>Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы</strong></p><p>   </p><p> </p><p>«Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы  Заңының 44-бабының 9-тармағына сәйкес <strong>БҰЙЫРАМЫН:</strong></p><ol><li>Қоса беріліп отырған Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидалары осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес бекітілсін.</li><li>Мыналардың күші жойылды деп танылсын:</li></ol><p>1) «Қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастырудың және білім беру ұйымдарында оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің міндетін атқарушының 2007 жылғы 22 қазандағы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 4995 болып тіркелген, 2007 жылғы 30 қарашадағы № 184 (1387) «Юридическая газета» газетінде жарияланған)           № 501 бұйрығы;</p><p>2) «Қамқоршылық кеңес қызметінің және оны сайлау тәртібінің үлгілік ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрі міндетін атқарушының 2007 жылғы 22 қазандағы № 501 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы" Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің міндетін атқарушының 2016 жылғы 22 желтоқсандағы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14751 болып тіркелген, 2017 жылғы 9 ақпанда Қазақстан Республикасы нормативтiк құқықтық актiлерiнiң эталондық бақылау банкiсінде  жарияланған) № 715  бұйрығы. </p><ol start="3"><li>Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитеті (Е.Ерсайынов) заңнамада белгіленген тәртіппен:</li></ol><p>1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;</p><p>2) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткен күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін қағаз және электронды түрде қазақ және орыс тілдерінде ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберуді;</p><p> 3) осы бұйрық мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде көшірмелерін мерзімді баспа басылымдарына ресми жариялауға жіберуді;</p><p>4) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Білім және ғылым  министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;</p><p>5) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Заң қызметі және  халықаралық ынтымақтастық департаментіне осы тармақтың 1), 2), 3) және 4) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.</p><ol start="4"><li>Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Білім және ғылым вице-министрі Б.А. Асыловаға жүктелсін.</li><li>Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.</li></ol><p> </p><p> </p><p><strong>Қазақстан Республикасының</strong></p><p><strong> Білім және ғылым министрі                                                  Е. Сағадиев</strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p>Қазақстан Республикасы</p><p>Білім және ғылым министрінің</p><p>2017 жылғы « 27 » шілдедегі</p><p>№ 355 бұйрығымен бекітілген</p><p> </p><p> </p><p>Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидалары</p><p>  </p><p> </p><p>1 - тарау. Жалпы ережелер</p><p> </p><ol><li>Білім беру ұйымдарында қамқоршылық кеңестің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібінің үлгілік қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 44-бабының 9-тармағына сәйкес әзірленді және білім беру ұйымының Қамқоршылық кеңесінің жұмысын ұйымдастыру және оны сайлау тәртібін айқындайды.</li><li>Қамқоршылық кеңес Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік органдарына, Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігіне, Қазақстан Республикасының прокуратура органдарына, Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігіне және Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігіне ведомстволық бағынысты әскери, арнаулы, медициналық және фармацевтикалық оқу орындарын қоспағанда білім беру ұйымдарында құрылады.</li><li>Қамқоршылық кеңес білім беру ұйымының әкімшілігімен, ата-аналар комитетімен, жергілікті атқарушы органдармен, мүдделі мемлекеттік органдармен және өзге де жеке және/немесе заңды тұлғалармен өзара әрекет жасайды.</li><li>Қамқоршылық кеңес мүшелерінің өз өкілеттігін орындауы өтеусіз негізде жүзеге асырылады.</li></ol><p> </p><p><strong> </strong></p><p><strong>2 - тарау. Қамқоршылық кеңесті сайлау тәртібі және құрамы</strong></p><p> </p><ol start="5"><li>Тиісті саланың уәкілетті органы немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органы өзінің интернет қорында және/немесе әкімшілік-аумақтық бірліктің аумағында таратылатын мерзімді баспасөз басылымында Қамқоршылық кеңестің құрылатындығы және оның құрамы бойынша ұсыныстардың қабылданатындығы туралы хабарландыру орналастырады.</li><li>Қамқоршылық кеңестің құрамын тиісті саланың уәкілетті органы немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органы бекітеді және Қамқоршылық кеңеске мүше болуға үміткерлердің жазбаша келісімімен алынған ұсыныстардың негізінде қалыптастырылады.</li><li>Қамқоршылық кеңестің құрамына мыналар кіреді:<ul><li>жергілікті өкілдік, атқарушы және құқық қорғау органдарының өкілдері;</li><li>жұмыс берушілер мен әлеуметтік әріптестердің өкідері;</li><li>коммерциялық емес ұйымдардың өкілдері (бар болса);</li><li>ата-аналар комитеті ұсынған әрбір параллель сыныптан, курстан сол білім беру ұйымында білім алушылардың бір ата-анасы немесе заңды өкілі;</li><li>қайырымдылық жасаушылар (бар болса).</li></ul></li></ol><p>Білім беру ұйымының жанынан құрылған Қамқоршылық кеңес отырысына осы білім беру ұйымының басшысы немесе оның орынбасары қатысады.</p><p>Қамқоршылық кеңес құрамына «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі Қазақстан Республикасы Заңының 51-бабы 1-тармағының 2) және 3) тармақшаларында көрсетілген адамдар кіргізілмейді.</p><ol start="8"><li>Қамқоршылық кеңес мүшелерінің саны тақ, бір-бірімен және сол білім беру ұйымының басшысымен ешқандай туыстық және жекжаттық қатынасы жоқ кемінде тоғыз адамнан құрылады. Қамқоршылық кеңес мүшелерінің өкілеттік мерзімі бір жылды құрайды. Қамқоршылық кеңес мүшелері сол білім беру ұйымы қызметкерлерінің штатына кірмейді.</li><li>Мемлекеттік органдардың өкілдері болып табылатын Қамқоршылық кеңес мүшелерінің саны үш адамнан аспайды.</li><li>Қамқоршылық кеңестің отырысында ашық дауыс беру жолымен дауыстар басымдылығымен сайланатын (қайта сайланатын) оның төрағасы Қамқоршылық кеңестің басшысы болып табылады.</li></ol><p>          Мемлекеттік органдардың өкілдері Қамқоршылық кеңестің төрағасы болып сайланбайды және оның міндеттерін жүзеге асырмайды.</p><ol start="11"><li>Қамқоршылық кеңестің төрағасы болмаған жағдайда Қамқоршылық кеңестің шешімі бойынша оның қызметін Қамқоршылық кеңес құрамына кіретін мемлекеттік органдардың өкілдерінен басқа Қамқоршылық кеңес мүшелерінің бірі жүзеге асырады. </li><li>Төраға Қамқоршылық кеңестің атынан әрекет етеді және осы Қағидаларға сәйкес оның қызметін қамтамасыз етеді.</li><li>Қамқоршылық кеңестің жұмысын Қамқоршылық кеңес сайлаған хатшы қамтамасыз етеді.</li></ol><p> </p><p> </p><p><strong>3 - тарау. Қамқоршылық кеңестің өкілеттігі</strong></p><p><strong> </strong></p><ol start="14"><li>Білім беру ұйымының Қамқоршылық кеңесі:</li></ol><p>1) білім беру ұйымдарының білім алушылары мен тәрбиеленушілердің  құқықтарының сақталуына, сонымен қатар білім беру мекемелерінің шотына түсетін қайырымдылық көмектің жұмсалуына қоғамдық бақылауды жүзеге асырады;</p><p>2) білім беру ұйымының жарғысына өзгерістер және/немесе толықтырулар енгізу туралы ұсыныстар әзірлейді;</p><p>3) білім беру ұйымын дамытудың басым бағыттары бойынша ұсынымдарды әзірлейді; </p><p>4) қазақстандық азаматтардың отбасына жетім және ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларды орналастыру мәселелері жөнінде шалаларды жетілдіру бойынша ұсыныстарды әзірлейді;</p><p>5) қайырымдылық көмек түрінде білім беру ұйымдарына түскен қаржыны бөлуге қатысады және оның мақсатты жұмсалуы туралы шешім қабылдайды;</p><p>6) білім беру ұйымының бюджетін қалыптастыру барысында ұсыныстарды әзірлейді;</p><p>7) тиісті саланың уәкілетті органына немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органына Қамқоршылық кеңестің білім беру ұйымының жұмысында анықтаған кемшіліктерді жою туралы ұсыныстар енгізеді; </p><p>8) білім беру ұйымы басшысының білім беру ұйымының қызметі туралы, оның ішінде білім беру қызметін ұсыну сапасы, қайырымдылық көмектің жұмсалуы және қазақстандық азаматтардың отбасыларына жетім және ата-аналарының қамқорлығынсыз қалған балаларды орналастыру мәселесі жөнінде шараларды қабылдау туралы есебін тыңдайды;</p><p>9) білім беру ұйымы қызметінің мәселелері бойынша конференцияларға, кеңестерге, семинарларға қатысады;</p><p>10) білім беру ұйымының қызметімен, білім беру ұйымындағы білім алушыларға және тәрбиеленушілерге жасалған жағдайлармен танысады, білім беру ұйымының психологын қатыстыра отырып,  олармен әңгімелеседі.</p><p>Білім беру ұйымдарының (құрылымдық бөлімшесі) қызметкерлері Қамқоршылық кеңестің құзыретіне жататын мәселелер бойынша ақпараттарды ұсынуға ықпал етеді.</p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong>4 - тарау. Қамқоршылық кеңес жұмысын ұйымдастыру тәртібі</strong></p><p><strong> </strong></p><ol start="15"><li>Қамқоршылық кеңестің отырысын оның төрағасы өз бастамашылығымен, Қамқоршылық кеңес мүшесінің жалпы санының үштен екісінің бастамасымен шақырады.</li><li>Қамқоршылық кеңестің отырысын шақыру туралы хабарламаға Қамқоршылық кеңес төрағасының қолы қойылып, хабарлама отырыс өткізілетін күнге дейін жеті жұмыс күнінен кешіктірілмей қажетті материалдармен бірге Қамқоршылық кеңестің мүшелеріне және Қамқоршылық кеңес қызмет ететін білім беру ұйымына жолданады.</li></ol><p>Хабарламада отырыстың өткізілу күні, уақыты және орны жазылады.</p><p>Хабарламаға баяндамашы көрсетілген отырыстың күн тәртібі, күн тәртібіне қосуға себептерді көздейтін анықтамалық материалдар, Қамқоршылық кеңестің мүшелеріне ұсынылатын отырысқа қажетті құжаттар қоса беріледі.</p><ol start="17"><li>Хабарламаны алған Қамқоршылық кеңестің мүшесі Қамқоршылық кеңестің отырысы өткізілетін күнге дейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей өзінің Қамқоршылық кеңестің отырысына қатысатындығын немесе қатыспайтындығын Қамқоршылық кеңес хатшысына хабарлайды.</li><li>Қамқоршылық кеңестің төрағасы отырысты шақыру туралы ұсыныс түскен күнінен бастап бес жұмыс күнінен кешіктірмей Қамқоршылық кеңестің отырысын шақырады.</li><li>Қамқоршылық кеңестің отырысы қажеттілігіне қарай, тоқсан сайын кемінде бір рет өткізіледі.</li><li>Қамқоршылық кеңестің отырысы, егер қамқоршылық кеңестің барлық мүшелері отырыстың өткізілу уақыты мен орны туралы хабардар болса және оған мүшелерінің кемінде жалпы санының үштен екісі қатысса заңды болып табылады. Қамқоршылық кеңес мүшесінің өз дауысын Қамқоршылық кеңестің басқа мүшесіне немесе адамға сенімхат бойынша беруге жол берілмейді.</li><li>Білім беру ұйымы Қамқоршылық кеңесінің әрбір мүшесі дауыс беру кезінде бір дауысқа ие.</li><li>Қамқоршылық кеңестің шешімі ашық дауыс беру арқылы оған қатысқан мүшелердің дауыстар басымдылығымен қабылданады. Дауыстар тепе-тең түскен жағдайда Қамқоршылық кеңестің төрағасы, ал ол болмаған жағдайда Қамқоршылық кеңес төрағасының міндеттерін атқаратын тұлға дауыс берген шешім қабылданады.</li><li>Қамқоршылық кеңестің шешімі отырысқа қатысқан Қамқоршылық кеңестің барлық мүшесі қол қойылған хаттамамен ресімделеді.</li><li>Хаттама Қамқоршылық кеңестің отырысы өткізілгеннен кейін үш жұмыс күнінен кешіктірмейтін мерзімде тиісті саланың уәкілетті органына немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органына жолданады.</li><li>Тиісті саланың уәкілетті органы немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органы өзінің интернет-ресурсында Қамқоршылық кеңестің қабылдаған шешімдері туралы ақпаратты орналастырады.</li><li>Білім беру ұйымына қайырымдылық көмек ерікті түрде өтеусіз негізде көрсетіледі және осы Қағидаларда көзделген тәртіппен Қамқоршылық кеңестің шешімі бойынша жұмсалады.</li><li>Білім беру ұйымының қайырымдылық көмектен аударылатын кез келген түсімдері:</li></ol><p>1) мемлекеттік мекеме ұйымдық-құқықтық нысаны түрінде құрылған білім беру ұйымдары үшін - Қазақстан Республикасының бюджеттік заңнамасына сәйкес бюджетті атқару жөніндегі уәкілетті органның аумақтық бөлімшеде ашылған қайырымдылық көмектің қолма-қол ақшасын бақылау шотына;</p><p>2) басқа ұйымдық-құқықтық нысаны түрінде құрылған білім беру ұйымдары үшін – екінші деңгейлі банкте ашылған шотына аударылады.</p><ol start="28"><li>Қайырымдылық көмектерден түсетін түсімдер:</li></ol><p>1) білім беру ұйымындағы білім алушыларға және тәрбиеленушілерге әлеуметтік қолдау көрсетуге;</p><p>2) беру ұйымының материалдық-техникалық базасын жетілдіруге;</p><p>3) спортты дамытуға, дарынды балаларды қолдауға;</p><p>4) мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарының талаптарынан тыс білім беру процесін ұйымдастыруға шығыстарды жүзеге асыруға.</p><ol start="29"><li>Білім беру ұйымы жыл сайын қаржылық жылдың қорытындысы бойынша сол білім беру ұйымының интернет-ресурсында, тиісті саланың уәкілетті органының немесе білім беру саласындағы жергілікті атқарушы органының өзінің интернет-ресурсында тиісті есепті орналастыру арқылы қайырымдылық көмек қаражатының пайдаланылуы және қозғалысы туралы жұртшылыққа ақпарат береді.</li></ol><p> </p><p> </p><p><strong>5 - тарау. <strong>Қамқоршылық кеңестің жұмысын тоқтату</strong></strong></p><p><strong> </strong></p><ol start="30"><li>Қамқоршылық кеңестің жұмысын тоқтату:</li></ol><p>1) тиісті саланың уәкілетті органының немесе білім саласындағы жергілікті атқарушы органдардың бастамасы бойынша;</p><p>2) білім беру ұйымын таратуға және қайта ұйымдастыруға байланысты жүзеге асырылады.</p><ol start="31"><li>Қамқоршылық кеңестің мүшесі:</li></ol><p>            1) өз бастамасы бойынша;</p><p>            2) білім беру ұйымындағы орнында үш ай бойы болмауы себепті Қамқоршылық кеңестің құрамынан шығуы мүмкін.</p><p> </p>b0214skobilimThu, 04 Jan 2018 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1515063891764376Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1515063891764376http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1497509091702476&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1497509091702476.jpeg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1497509091702476.jpeg" /><br/><br/> b0214skobilimThu, 15 Jun 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1497509091702476Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1497509091702476http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495784526521517&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1495784526521517.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &quot;Парасыз қоғам - ұлт болашағы&quot; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1495784526521517.jpg" /><br/><br/> "Парасыз қоғам - ұлт болашағы" b0214skobilimFri, 26 May 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495784526521517Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495784526521517http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495784191472527&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1495784191472527.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &quot;Успешное развитие страны в руках честных и неподкупных граждан&quot; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1495784191472527.jpg" /><br/><br/> "Успешное развитие страны в руках честных и неподкупных граждан" b0214skobilimFri, 26 May 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495784191472527Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495784191472527http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495783782870381&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1495783782870381.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &quot;Честность и неподкупность яркий пример любви к Родине&quot; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1495783782870381.jpg" /><br/><br/> "Честность и неподкупность яркий пример любви к Родине" b0214skobilimFri, 26 May 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495783782870381Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1495783782870381http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1494906559699384&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1494906559699384.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;p&gt;Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданы&lt;/p&gt; &lt;p&gt;«Қарашілік орта мектебі» КММ&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;МӘТІНДІК ЕСЕПТЕРДІ ШЕШУ&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;(&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;Әдістемелік құрал&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;)&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Құрастырған&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Математика және информатика пәнінің мұғалімі&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кожантаева А.К.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;          Бұл әдістемелік құрал  математика пәнінің мұғалімдеріне арналған.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;“Мәтінді есептерді шешу” тақырыбы ОЖСБ, ҰБТ есептерін шешуде, қабылдау емтихандарында көп кездеседі, ал оқушылар бұл тақырыпта теңдеу құрып шешуде көп қателік жібереді немесе қиналады, сондықтан математиканың өзекті мәселелерін қамту, қиындығы  жоғары есептерді шығару, бірыңғай  ұлттық тестілеуде кездесетін қиынырық есептердің шешу жолдарын қарастырады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Мазмұны:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Түсінік хат&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Есеп шығару процесінің құрылымы.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Қозғалысқа берілген есептер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Бірігіп жұмыс істеуге берілген есептер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Концентрация мен пайыздық қатынасқа берілген есептер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Сандарға, бөлшекке, екі таңбалы санға берілген есептер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Пайызға және шамаларды салыстыруға берілген есептер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Есептер. Қоспалар мен қорытпалар&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Қызықты есептер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Олимпиада есептері&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Түсінік хат&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мақсаты: Мәтінді есептерге теңдеу құра білуге үйрету арқылы оқушылардың білімін арттыру.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бұл бағдарлама жаратылыстану-математика бағытының 8-сынып оқушыларына арналған.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;“Мәтінді есептерді шешу” тақырыбы ОЖСБ, ҰБТ есептерін шешуде, қабылдау емтихандарында көп кездеседі, ал оқушылар бұл тақырыпта теңдеу құрып шешуде көп қателік жібереді немесе қиналады, сондықтан математиканың өзекті мәселелерін қамту, қиындығы  жоғары есептерді шығару, бірыңғай  ұлттық тестілеуде кездесетін қиынырық есептермен танысу мақсатында мына тарауларды қарастырамын:&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Есеп шығару процесінің құрылымы.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Уақыт, жол, жылдамдық.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Баға мен сандық қатынас.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Бөліктер мен проценттер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Қоспалар мен қорытпалар.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Емтихан есептері, ОЖСБ, ҰБТ-гі мәтінді есептер.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Тестілеу есептерімен жұмыс.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Бұл тақырыптардың есептерін шешу алуан түрлі әдістерін қолдануға үйретудің емтиханға дайындалуға тигізер пайдасы зор.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бағдарлама 34 сағатқа құрылған, өту барысы  лекция, практикалық жұмыстарға арналған.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Күтілетін нәтиже&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Оқушылар сөзді есептерді шығарудың әдіс-тәсілдерін үйренеді&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Ой-өрістері кеңейеді&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Өз бетінше ойлау жүйесі жетіледі, дамиды&lt;/li&gt; &lt;li&gt;ОЖСБ, ҰБТ сапасы артады&lt;/li&gt; &lt;/ul&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жоспар&lt;/p&gt; &lt;table&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;№&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Тақырыбы&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;Сағат саны&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;1&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Есеп шығару процесінің құрылымы&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;1&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;2&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Қозғалысқа берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;3&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;3&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Бірігіп жұмыс істеуге берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;3&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;4&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Концентрация мен пайыздық қатынасқа берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;4&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;5&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Сандарға, бөлшекке, екі таңбалы санға берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;2&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;6&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Пайызға және шамаларды салыстыруға берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;3&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;7&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Есептер. Қоспалар мен қорытпалар&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;4&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;8&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Қызықты  есептер&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;4&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;9&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Олимпиада есептері&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;4&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;10&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Емтихан есептер&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;4&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;30&quot;&gt; &lt;p&gt;11&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;369&quot;&gt; &lt;p&gt;Сынақ жұмыстары&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;82&quot;&gt; &lt;p&gt;2&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Есеп шығару процесінің құрылымы&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Есепті шығаруға берілетін кеңестер&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Есептің шартын түсіну&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Қандай тәсіл шешудің басты құралы болып табылады&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Қысқаша берілгенін жаз, нені табу керектігін ажырат&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Есепті шығару үшін қандай формула қажет&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Есепті шығаруға кіріс&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Есептер:&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Диофант (грек математигі) өмірінің алтыдан бірін балалықта, он екіден бірін жастықта өткізіпті. Некелескеннен кейін жетіден бір ғұмыры және 5 жыл өткен соң ұлы туыпты. Ұлы әкесінің жарты жасын ғана жасап өлгеннен кейін, Диофант тағы 4 жыл жасапты. Диофант неше жасқа келіп өлген?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешу құрылымы:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;«Диофанттың өмірі»&lt;/p&gt; &lt;table&gt;&lt;tbody&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;Жолаушы! Бүл жерде Диофант жерленген. Оның ғұмыры қаншалықты ұзақ болған&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;Х&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;Ғұмырының алтыдан бір бөлігі тамаша балалық шақта өткен&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;Ғұмырының тағы да он екіден бір бөлігі өткен шақта иегін түк басқан&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;Диофант ғұмырының жетіден бірін нәрестесіз некеден өткізген&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt; 5 жыл өткенде тұңғыш ұлы туып бақытқа бөленген&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;5&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;Тағдыр оған өміріндегі тамаша да жарқын өмірден тек әкесінің жасының жартсын ғана қиған&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;tr&gt;&lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;p&gt;Азалы қарт ұлынан айырылған соң төрт жыл қайғы шегіп, фәни жалғанмен қоштасқан&lt;/p&gt; &lt;/td&gt; &lt;td width=&quot;347&quot;&gt; &lt;/td&gt; &lt;/tr&gt;&lt;/tbody&gt;&lt;/table&gt;&lt;p&gt;Диофант қанша жасында қайтыс болған?&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Қозғалысқа берілген есептер&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Қозғалысқа берілген есептерді шешу үшін мына формулаларды қолдану керек:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мұндағы &lt;em&gt;S – &lt;/em&gt;жүрген жол,&lt;em&gt; v &lt;/em&gt;– жылдамдық,&lt;em&gt; t&lt;/em&gt; – уақыт.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Дене су ағысының бағытымен қозғалғанда, қозғалыстағы дененің меншікті жылдамдығына су ағысының жылдамдығы қосылады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Ағысқа қарсы қозғалғанда дененің меншікті жылдамдығынан  судың ағысының жылдамдығы азайтылатынын ескеру керек.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Шаңғышы 30 км-лік ара қашықтықты жүріп өтуі тиіс еді. Жүгіруді белгіленген уақытынан 3 мин кешірек бастаған шаңғышы жоспарланғаннан 1 км/сағ, артық жылдамдықпен жүгіріп отырып, белгіленген жерге дер кезінде келіп жетті. Шаңғышы қандай жылдамдықпен жүгірді?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;1) Қысқаша жазуы:                          2) Жоспары:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; км                                           км/сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;  3 мин-қа (теңдеу)                км/сағ&lt;/p&gt; &lt;p&gt; 1 км/сағ (жоспар)                сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt; - ?                                                   сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                           ( )&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;3) Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 25 км/сағ&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Поезд жолда 6 минутқа тоқталды да, өзінің кешігуін 20 – километрлік жол кесіндісінде жойды. Ол үшін поездың қозғалыс кестесі бойынша жорамалдаған жылдамдығынан 10 км/сағ. артық жылдамдықпен жүруіне тура келді.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Берілген жол кесіндісіндегі поездың кесте бойынша жорамалдан-ған жылдамдығын табыңыз. &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;1) Қысқаша жазуы:                                2) Жоспары:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; км                                                 км/сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;  6 мин-қа (теңдеу)                       км/сағ&lt;/p&gt; &lt;p&gt; на 10 км/сағ (жоспар)                сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt; - ?                                                           сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                             &lt;/p&gt; &lt;p&gt;3) Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 40 км/сағ&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;Жеңіл машина жүк машинасынан 2 минуттан соң шығып, оны 10 км-ден соң қуып жетті. Егер жеңіл машина жүк машинасына қарағанда сағатына 15 км артық жүретін болса, машиналардың жылдамдығын табыңыз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) Қысқаша жазуы:                                      2) Жоспары:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; 2 мин-қа (теңдеу)                      км/сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt; км                                     км/сағ&lt;/p&gt; &lt;p&gt; 15 км/сағ-қа (жоспар)               сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt; - ?                                                   км/сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt; - ?                                                            &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;3) Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 75 км/сағ&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;Аэродромнан одан 1600 км қашықтықтағы пунктке бір мезгілде екі ұшақ ұшып шығады. Бірінші ұшақтың жылдамдығы екіншісіне қарағанда 80 км/сағ-қа артық болғандықтан, ол белгіленген жерге 1 сағат бұрын жетті. Әр ұшақтың жылдамдығын табыңыз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) Қысқаша жазуы:                                2) Жоспары:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; км                                            км/сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;  1 сағ-қа (теңдеу)                       км/сағ&lt;/p&gt; &lt;p&gt; 80 км/сағ-қа (жоспар)               сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt; - ?,   - ?                                             сағ,&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;3) Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Бірігіп жұмыс істеуге берілген есептер&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жұмысқа байланысты берілген есептерде, келесі белгілеулер кездеседі. р – уақыт бірлігінде істелетін  жұмыс өнімділігі, t- жұмысты орындауға кеткен уақыт, v - жұмыс мөлшері.  v=pt&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Егер жұмысшы жұмысты а күнде жасайтын болса, ол бір күнде жұмыстың  бөлігін жасайды&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Егер А жұмысшы жұмысты а күнде, В жұмысшы жұмысты в күнде, ал екеуі бірігіп сол жұмысты х күнде бітірсе, онда&lt;/li&gt; &lt;/ul&gt;&lt;p&gt; +  =   жасайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Екі кран бірігіп, бакты 3 сағатқа толтырады. Жеке бірінші кран екіншіге қарағанда, бакты 8 сағатқа кешігіп толтыратыны белгілі болса, кранның әрқайсысы жеке-жеке бакты қанша уақытта толтыра алатынын есептеңіз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;1) Қысқаша жазуы:                                    2) Жоспары:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бірге: I+II 3 сағ-та (теңдеуі)                    Жеке: II–х сағ-та,  &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жеке: I˃II 8 сағ-қа (жоспары)                 I–(х+8) сағ-та толтырады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жеке: I - ? сағ, II - ? сағ.                          1 сағ-та: I – бактың               &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   бөлігін, бөлігін &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   толтырады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   3 сағ-та: I – бактың   &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   бөлігін,  бөлігін &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   толтырады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;3) Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; (толық бакты 1 бүтін деп аламыз)&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; (бөгде түбір)&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 12 сағ, 4 сағ.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Екі құбыр бірігіп, бассейнді 10 сағатта толтырады. Жеке бірінші құбырдан екіншіге қарағанда, әр сағат сайын 2 есе кем су ағатыны белгілі болса, құбырлардың әрқайсысы бассейнді жеке-жеке қанша уақытта толтыра алатынын есептеңіз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;1) Қысқаша жазуы:                                    2) Жоспары:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бірге: I+II 10 сағ-та (теңдеуі)                  Жеке: I–х сағ-та,  &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жеке: I˂II 2 есе (жоспары)                      II – 2х сағ-та толтырады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жеке: I - ? сағ, II - ? сағ.                          1 сағатта: I бассейннің               &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   бөлігін, бөлігін &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   толтырады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                &lt;/p&gt; &lt;p&gt;3) Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;  &lt;/p&gt; &lt;p&gt; (сағ. )&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 15 сағ, 30 сағ.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;Екі астық басатын машина жиналған бидайды 4 күнде басып бітіреді. Егер бірінші машина бидайдың жартысын басып, содан кейін екіншісі қалған жартысын басса, онда барлық жұмысқа 9 күн кетер еді. Астық басатын машинаның әрқайсысы бидайды жеке-жеке қанша уақытта басып, бітіре алатынын есептеңіз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;1) Қысқаша жазылуы:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бірге: I+II 4 күнде (теңдеуі)                  &lt;/p&gt; &lt;p&gt;  9 күнде (теңдеуі)                &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жеке: I - ?, II - ? күнде.             &lt;/p&gt; &lt;p&gt;2) Жоспары:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Барлық жұмысты жеке I – х күнде,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;II – у күнде бітіретін болсын.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;1 күнде: I – жұмыстың   бөлігін,  II –  бөлігін бітіреді.          &lt;/p&gt; &lt;p&gt;1 күнде: I – жұмыстың   бөлігін,  II –  бөлігін бітіреді.          &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жұмыстың жартысын:   күнде,  күнде бітіреді.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;3) Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                     &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                    (күнде I)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                              (күнде II)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 12 күнде, 6 күнде&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Концентрация мен пайыздық қатынасқа берілген есептер&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                                                   &lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Кептірілген жемістің құрамында 20% су болады, жаңа телігенінің – 72%-ы су. 7 кг кептірілген жеміс алу үшін қанша жеміс кептіру қажет?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кепкен жемісте 20%  су, 80% құрғақ (сусыз) зат, жас жемісте 72% су, 28% құрғақ зат.   &lt;/p&gt; &lt;p&gt;7 кг кепкен жемісте – 0,8 · 7 кг құрғақ зат,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;х кг жас жемісте – 0,28 · х кг құрғақ зат .&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кепкен жеміс пен жас жемістегі құрғақ заттың мөлшері өзгермейтін болғандықтан, мынандай теңдеу аламыз:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; (кг жас жеміс керек)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 20 кг&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Сүттің 21%-ы қаймақ болады, ал қаймақтың 24%-ы май болады. 630 кг май алу үшін қанша сүт керек?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;            х кг сүт алу керек, сонда одан  кг қаймақ,  &lt;/p&gt; &lt;p&gt;            кг май алынады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Теңдеуі:  &lt;/p&gt; &lt;p&gt;              &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                (кг сүт керек)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 12500 кг&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;Жаңа терілген саңырауқұлақта 90%, ал кептірілгенде 12% су болады. 22 кг жас саңырауқұлақтан қанша кг кептірілген саңырау-құлақ алуға болады?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;            Жас саңырауқұлақта – 90% су, 10% құрғақ зат,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;            Кептірілгенде – 12% су, 88% құрғақ зат болады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;            22 кг жас саңырауқұлақта – 0,1 · 22 кг құрғақ зат,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;            х кг кептірілгенде – 0,88 · х кг құрғақ зат бар.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Теңдеуі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                 (кг кепкен)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 2,5 кг&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Сандарға, бөлшекке, екі таңбалы санға берілген есептер&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                         &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бұл тақырыпта мәтінмен берілген есептерді шешу үшін :&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Кез келген а мен в бүтін саны үшін a=bq+z&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;0  бүтін сандарының бір мәнді түрде табылатынын&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Кез келген бүтін а санының ондық санау жүйесінде&lt;/li&gt; &lt;/ul&gt;&lt;p&gt; a =&lt;/p&gt; &lt;p&gt;    …   ондық санау жүйесіндегі 0 мен 9-ға дейінгі сандар&lt;/p&gt; &lt;ul&gt;&lt;li&gt;Бірнеше бүтін сандардың ЕҮОБ, ЕКОЕ табуды білу&lt;/li&gt; &lt;/ul&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Тізбектес екі натурал сандардың квадраттарының қосындысы олардың көбейтіндісінен 57-ге артық. Сол сандарды табыңыз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;а, а+1 тізбектес натурал сандар болсын, сонда есептің шарты бойынша   57-ге.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;            Теңдеу құрамыз:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;           &lt;/p&gt; &lt;p&gt;           &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 7; 8.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Бөлшектің алымын бірге кемітсе, онда бөлшек -ге тең болады, ал бөлімін бірге кемітсе, онда ол -ге тең болады. Осы бөлшекті табыңыз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; ізделінді бөлшек болсын, сонда есептің шарты бойынша:  теңдеулер жүйесін аламыз:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;              &lt;/p&gt; &lt;p&gt;ізделінді бөлшек .&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;Үш санның қосындысы 106. Бірінші сан екіншіден 5-ке артық, ал үшінші сан біріншіден 15-ке артық, осы сандардың ең кішісін табыңыз&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;             берілген сандар болсын. Есептің шарты бойынша      &lt;/p&gt; &lt;p&gt; 5-ке,  15-ке. Теңдеулер жүйесін аламыз&lt;/p&gt; &lt;p&gt; ең кіші сан 27.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 27&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;Екі таңбалы санның әуелі сол жағына 5 санын одан соң оң жағына жазсақ айырымы 108 болатын сан шығады. Сол екі таңбалы санды тап?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;                       (500+10х+у)-(100х+10у+5)=108     &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 43&lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;5&quot;&gt;&lt;li&gt;Егер екі таңбалы санды оның цифрлары кері ретпен жазылған санға бөлсек 4 тен келіп 3 қалдық қалады. Егер сол санды цифрларының қосындысына бөлсек 8 ден келіп 7 қалдық қалады. Осы сандарды тап?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;        &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Пайызға және шамаларды салыстыруға берілген есептер&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Егістік жерді 3 күн жыртты. Бірінші күні барлық жердің 56%-ын, екінші күні қалған жердің – 75%-ын, ал үшінші күні – 330 га жерді жыртты. Егістік жердің ауданы қандай?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Барлық егістік жердің ауданы х га болсын, сонда I – күні 0,56 х га жерді жыртты, 0,44 х га жер қалды. II – күні&lt;/p&gt; &lt;p&gt; га жерді жыртты.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Тендеу құрамыз:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                     &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                               (га барлық жердің ауданы)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 3000 га&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Автокөлік бірінші рет жүріп, бакта болған бензиннің 10%-ын, ал екінші рет жүріп, қалғанының 25%-ын жұмсады. Осыдан кейін бакта алғашқыда болған бензиннен 13 л кем қалды. Бакта алғашқы болған бензиннің мөлшерін табыңыз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;            Бакта х л бензин болған болсын, сонда I – рет жүргенде&lt;/p&gt; &lt;p&gt;0,1 х л бензин жұмсады, 0,9 х л бензин қалды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;II – рет жүргенде,  бензин жұмсады,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                (л) қалды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Теңдеу құрамыз:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                             &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                               (л бензин болған)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 40 л&lt;/p&gt; &lt;p&gt;3.Мыс пен мырыштың қоспасында мыс мырыштан 640 г-ға артық. Қоспадан мыстың  бөлігін, ал мырыштың 60%-ын бөліп алғанда, қоспаның массасы 200 г болды. Қоспаның бастапқы массасын табыңыз.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Шешімі:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Қоспадағы мырыштың массасы х г болсын, сонда мыстың массасы (х+640) г болады. Мыстың  бөлігін бөліп алғанда,  бөлігі қалды, яғни  г мыс қалды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мырыштың 60% бөлігін алғанда, 40% қалды, яғни 0,4х г мырыш қалды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Теңдеу құрамыз:&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                               &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                               &lt;/p&gt; &lt;p&gt;                               (г мырыштың массасы)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                               (г мыстың массасы)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                               (г қоспаның массасы)&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жауабы: 1040 г&lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;4. Екі бидонда 70 л сүт бар. Егер бірінші бидоннан екінші бидонға 12,5 сүтті құйсақ, онда екі бидондағы сүт бірдей болады. Бірінші бидонда неше литр сүт болған еді?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;0,875х=35&lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;5&quot;&gt;&lt;li&gt;Товар 1386 мың тг сатылғанда 10 товардың өзіндік құнын анықта? Х+0,1х=1386&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Квадраттың қабырғалары 25 -ке ұзартылған. Онда ауданы қанша пайызға көбейеді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Алдымен бағаны 20 пайыз өсірді. Енді соңғы бағаны 20 процентке кемітсе, алғашқы бағамен салыстырғанда, қазіргі баға неше процентке артық?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;8&quot;&gt;&lt;li&gt;Товарды 25 пайызға қымбаттатқан. Енді бұрынғы бағасына түсіру үшін неше процентке арзандату керек?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;9. Автомобиль багының сыйымдылығы 40 л бензин. Жол жүрудің алдында бак 80 жолға жұмсады. Сонда қанша бензин қалды?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Есептер&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Екі таңбалы санды, оның цифрларының қосындысына бөлсек 3 тен келіп 7 қалдық қалады. Осы сандарды тап?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Цифрларының қосындысы 8-ге тең үш таңбалы тақ саннан оның цифларын кері ретпен жазылған санды алғанда 396 шығады осы санды табыңыз?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;2,4 кг май 600 тг тұрады. 1000 тг қанша май келеді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Екі санның қосындысы 57, айырымы 15. Осы сандарды тап?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;5 қасық пен 2кесе 45 тг тұрады. 8 қасық пен 2 кесе 60тг болса, қасық пен кесенің бағасы қандай?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Шаңғышы бірінші сағатта бүкіл жүріп өтуге тиісті арақашықтықтың -ін, екінші сағатта -сін , ал үшінші сағатта қалған 4,8 км жолын жүрді. Шаңғышы барлығы неше км жол жүрді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;2 және 3 тиындық 19 бақыр 46 тиын болды. Нешеуі 2 және нешеуі 3 тиындықтар?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Әкесі 50 жаста, ал ұлы 20 жаста. Бұдан неше жыл бұрын әкесі ұлынан 3 есе үлкен болып еді? 50-х=3(20-х)&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Дүкеннен 18 алма сатып алынды. Оны үш адам 2:1:3 қатынасындай етіп бөліп алды. Әрқайсысы қанша алмадан алды?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Жазыңқы бұрыштың төбесінен жүргізілген сәуле оны 5:4 қатынасындай екі бұрышқа бөлді. Әр бұрыштың шамасын тап?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Масштабқа берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Масштабы 1:60000000 картада Алматы мен Астананы қосатын ұзындығы 16мм. Қалалардың ара қашықтығын тап?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;1:25000000 масштабымен берілген екі қаланың нақта ара қашықтығы 3000 км, картадағы арасын тап?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жұмыс туралы есептер&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Бірінші жұмысшы 60 бұйымды екінші жұмысшыға қарағанда 3 сағат бұрын дайындайды. Егер екеуі бірге істеп бір сағатта 30 бұйым дайындаса, онда екінші жұмысшы 90 бұйымды неше сағатта дайындайды.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Сыйымдылығы 10 мың литрлік ыдысқа екі насоспен су құйылады. Екінші насос біріншісінен минутына 10 литр суды аз құяды. Екі насос бірге су құйса 10 минутта ыдыстың 50 көлемін толтырады. Әр насос қанша литрден су құйды?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Үш жұмысшы бір жұмысты 8 күнде бітіреді. Бірінші және екінші жұмысшы осы жұмысты сәйкесінше 48 және 16 күнде бітіретін болса, онда үшінші жұмысшы берілген жұмысты неше күнде бітірер еді?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Уақыт, жылдамдық, жол&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Қозғалысқа берілген есептерде арақашықтықты s, жылдамдықты v, уақытты t   белгілейміз. Қозғалыс жолының формуласы s=vt&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Дене су ағысының бағытымен қозғалғанда, қозғалыстағы дененің меншікті жылдамдығына су ағысының жылдамдығы қосылады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Ағысқа қарсы қозғалғанда судың ағысының жылдамдығы азайтылатынын ескеру керек.&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Екі қаладан бір мезгілде бір-біріне қарсы шыққан екі машина 3 сағ-н кейін кездесті. Екі қала аралығы 360 км, бір машинаның жылдамдығы 65км/сағ болса, екінші машинаның жылдамдығын тап?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;(65+х)×3 360&lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Екі қаланың арасы 330 км . Екі қаладан бір мезгілде қарама-қарсы екі машина шығып, 3сағ кейін кездесті. Егер кездескен сәтте бір машина екінші машинадан 30 км артық жүріп өткен болса, машиналардың жылдамдықтары қандай?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;3&quot;&gt;&lt;li&gt;Бір бағытта қозғалған екі машинаның аралығы 300 м. Артқы машина 20 м/с жылдамдықпен жүріп отырып, 4 км жүргеннен кейін алдыңғыны қуып жетті. Алдыңғы машинаның жылдамдығы қандай?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Автобус алғашқы 3сағ тұрақты бір жылдамдықпен, 2 сағ-та одан 7км/сағ артық жылдамдықпен барлығы 304 км жол жүрді. Алғашқы жылдамдықты тап?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кері үлесті шамалар&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Бір бригада жұмысты 30 күнде, екіншісі 20 күнде бітіреді. Екі бригада бірігіп істесе жұмысты неше күнде бітіреді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Екі трактор жерді бірігіп жыртса, жұмысты 8 сағ бітірер еді. Бір трактор ол жерді 24 сағ жыртатын болса, екінші трактор неше сағатта жыртар еді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Су қоймасын бірінші құбыр 24 сағ, екіншісі 30 сағ, үшіншісі 20 сағ толтырар еді. Үшеуі бір мезгілде су толтыра бастаса, неше сағатта толады, және әр қойманың қандай бөлігін толтырады?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Үш жұмысшы бірігіп жұмысты 6 сағ істеп бітіреді. Егер осы  жұмысты 2 жұмысшы істейтін болса, қанша уақыт кетер еді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Жаға үйдің ішкі сылақ жұмыстарын 15 жұмысшы 24 күнде бітіреді. Осы жұмысты 18 жұмысшы неше күнде орындар еді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Ағасы інісіне 1 тг берсе, ақшалары бірдей болады. Інісі ағасына 1 тг берсе, ағасының ақшасы 3 есе көп болады. Әрқайсысында неше теңгеден ақша болған еді?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;Бөліктерге берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Алмастың Арыстаннан 6 асығы көп, егер Алмас Арыстанға 2 асық берсе, екеуінің асықтары 8:7 қатынасында болады. Екеуінде неше асықтан бар?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Ақша не 8кг қантқа, не 24 кг ұнға жетеді. Екеуінен бірдей мөлшерде алу үшін неше кг-нан алу керек?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Ағасы мен інісінің ақшалары 5:1 қатынасында. Ағасы інісіне 30 тг берсе, ақшалары 5:4 қатынасында болады. Ағасында неше тг болды?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Кітап пен дәптер 36 тг , дәптер мен қалам 14 тг , қалам мен кітап 38 тг болса, әрқайсысы неше теңгеден?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Пайызға берілген есептер&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Квадраттың қабырғалары 25 -ке ұзартылған. Онда ауданы қанша пайызға көбейеді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Алдымен бағаны 20 пайыз өсірді. Енді соңғы бағаны 20 процентке кемітсе, алғашқы бағамен салыстырғанда, қазіргі баға неше процентке артық?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Товарды 25 пайызға қымбаттатқан. Енді бұрынғы бағасына түсіру үшін неше процентке арзандату керек?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Автомобиль багының сыйымдылығы 40 л бензин. Жол жүрудің алдында бак 80 жолға жұмсады. Сонда қанша бензин қалды?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Қызықты есептер&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;Он литрлік бидон (ыдыс) сүтке толтырулы. Үш литрлік бидонды пайдаланып 7 литрлік бидонға 5 литр сүтті қалай құйып алуға болады?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;90 сиырды 9 қораға тақ саннан кім қамап берер екен?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;9 күміс теңгелердің біреуі жасанды. Жасанды теңге жеңіл екенін білетін болсақ, екі ыдысты тең иінді таразымен екі рет өлшеу жүргізіп, жалған күмісті қалай табар едіңіз?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;27 күміс ақшаның біреуі жасанды. Жасанды күміс басқалардан ауыр болса, тең иінді таразымен 3 рет өлшеу жүргізіп, жалған ақшаны қалай анықтар едіңіз?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Жаяу жарысқа Асан, Баян, Сәкен үшеуі қатысатын болды. Қызықтаушылардың біреуі: «Асан бірінші келеді» - деді, екіншісі – «Баян артта қалмайды» - деді, ал үшіншісі – «Сәкен бірінші келе алмайды» - деді. Жарыс біткенде қызытаушылардың біреуінің айтқаны дұрыс келді де, екеуінің айтқаны келмейді. Кім жеңді?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Өзеннен қасқырды, ешкіні және шөпті өткізу керек. Қайыққа тек біреуін ғана алуға болады. Және бірін-бірі жеп қоятын болғандықтан, өзеннің арғы бетінде болсын, бергі бетінде болсын, қасқыр мен ешкі, не ешкі мен шөпті бірге қалдыруға болмайды. Аман-есен бәрін қалай өткізір едіңіз?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Бақташы 70 өгіз айдап әкеліпті. Есепші бақташыдан: «Қанша малыңыз бар еді?» - деп сұрады. Бақташы: «Мен малдың үштен бірінің үштен екісін айдап әкелдім, неше малым барын өзіңіз табыңыз» - депті. Шынында, қаншама малы болды екен?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;(Л.Н. Толстойдың есебі). Шалғышылар артелі алаңға шықты. Олар біреуі екіншісінен екі есе үлкен екі шабындықтың шөбін шабуы қажет. Бүкіл артель бірігіп жарты күн үлкен шабындықтың шөбін шапты да, ал күннің екінші жартысында олар екіге бөлініп, бір бөлігі үлкен шабындықты шабуды жалғастыра берді де, екінші бөлігі кіші шабындықты шабуды бастады. Кешке қарай үлкен Ұялы араның бестен бірі жасмин гүліне қоныпты, үштен бірі – сүйрікке(су бетінде өсетін шөп), саны осы аралардың үш еселенген айырымындай аралар раушанға құмар. Қайда ұшарын білмей тағы бір ара қалыпты. Сонда барлығы неш ара болғаны? (VII ғасыр)&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Ахмет 3 бума дәптер, Омар 2 бума дәптер сатып алды. Оларға дәптерсіз қалған Сәбит қосылып дәптерлерді үшеуі тең бөлісіп алды. Егер Сәбит жолдастарына 150 теңге берсе, Ахмет пен Омар қаншадан алу керек және бір бума дәптер қанша тұрады?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Альбомның әр бетінде 6 маркадан жапсырса, 9 марка жетпей қалады. 4 маркадан жапсырса 15 марка артылып қалады. Альбомда неше бет және марка қанша?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Диофант (грек математигі) өмірінің алтыдан бірін балалықта, он екіден бірін жастықта өткізіпті. Некелескеннен кейін жетіден бір ғұмыры және 5 жыл өткен соң ұлы туыпты. Ұлы әкесінің жарты жасын ғана жасап өлгеннен кейін, Диофант тағы 4 жыл жасапты. Диофант неше жасқа келіп өлген?&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Ұялы араның бестен бірі жасмин гүліне қоныпты, үштен бірі – сүйрікке(су бетінде өсетін шөп), саны осы аралардың үш еселенген айырымындай аралар раушанға құмар. Қайда ұшарын білмей тағы бір ара қалыпты. Сонда барлығы неш ара болғаны? (VII ғасыр)&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Үш адамның әр мөлшерде ақшасы бар екен. Біріншісі өз ақшасынан екеуіне өздерінде бар ақшасындай ақша береді. Одан кейін екіншісі тағы екеуіне өздерінде бар ақшадай ақша береді. Соңынан үшіншісі де екеуіне қолдарындағы ақшасындай ақша береді. Сонда үшеуінде де 8 экюден темір ақша болыпты. Бұрын үшеуінде қанша ақша болғаны? (Франциф, б.д. XVII ғасыр).&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Олимпиада жұмысы&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;8 сынып&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;1 тур&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Жұмыс уақыты: 150 минут&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Әр есеп 7 ұпайға бағаланады&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;теңдеуін бүтін сандар жиынында шешіңіз.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;- нақты сандар болсын.  теңсіздігін дәлелдеңіз.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;- нүктелері  үшбұрышының сәйкесінше  қабырғаларының орталары болсын.  және  кесінділерінен сәйкесінше  және  нүктелері алынған.  және  қатынастарының бір уақытта орындалуы мүмкін бе?&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;8 сынып&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;1 тур&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Жұмыс уақыты: 150 минут&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Әр есеп 7 ұпайға бағаланады&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;1-ден 30 000-ға дейінгі натурал сандар ретпен жазылған:&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;123456789101112…2999930000.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Осы цифрлар тізбегінде 2015 (осындай ретпен) қанша рет кездеседі?&lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Тіктөртбұрыш кестенің әрбір бірлік шаршысында нақты сан жазылған, және кестеде бірдей сан жоқ. Әрбір жолда ең үлкен сан таңдалған, - осы таңдалған сандардың ең кішісі. Әрбір бағанада ең кіші сан таңдалған,  - осы таңдалған сандардың ең үлкені.  және  саңдарын салыстырыңыз.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Жазықтықта түзуі, және  түзуіне параллель түзуде жататын  кесіндісі берілген. Өлшемі жоқ сызғыштың ғана көмегімен  кесіндісінің ортасын салыңыз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;8 сынып&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;2 тур&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Жұмыс уақыты: 150 минут&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Әр есеп 7 ұпайға бағаланады&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;1-ден 30 000-ға дейінгі натурал сандар ретпен жазылған:&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt;123456789101112…2999930000.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Осы цифрлар тізбегінде 2015 (осындай ретпен) қанша рет кездеседі?&lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;2&quot;&gt;&lt;li&gt;Тіктөртбұрыш кестенің әрбір бірлік шаршысында нақты сан жазылған, және кестеде бірдей сан жоқ. Әрбір жолда ең үлкен сан таңдалған, - осы таңдалған сандардың ең кішісі. Әрбір бағанада ең кіші сан таңдалған,  - осы таңдалған сандардың ең үлкені.  және  саңдарын салыстырыңыз.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Жазықтықта түзуі, және  түзуіне параллель түзуде жататын  кесіндісі берілген. Өлшемі жоқ сызғыштың ғана көмегімен  кесіндісінің ортасын салыңыз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;8 сынып&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;2 тур&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Жұмыс уақыты: 150 минут&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;em&gt;Әр есеп 7 ұпайға бағаланады&lt;/em&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol start=&quot;4&quot;&gt;&lt;li&gt;Оқушылар емтихан тапсырғанда оларға 3 есеп берілді. Оқушылардың 98 % - бірінші, 90 % - екінші және 85 % - үшінші есепті шығарды. Барлық үш есепті оқушылардың  шығарды.  - тің ең кіші және ең үлкен мәнін табыңыз.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Тіктөртбұрыш кестенің әрбір бірлік шаршысында нақты сан жазылған, және кестеде бірдей сан жоқ. Әрбір жолда ең үлкен сан таңдалған, - осы таңдалған сандардың ең кішісі. Әрбір бағанада ең кіші сан таңдалған,  - осы таңдалған сандардың ең үлкені.  және  саңдарын салыстырыңыз.  &lt;/li&gt; &lt;li&gt; үшбұрышында  төбесінің ішкі биссектрисасы мен  төбесінің сыртқы биссектрисасы  нүктесінде қиылысады.  үшбұрышына сырттай сызылған шеңбер  түзуін екінші рет  нүктесінде қияды.     -  үшбұрышына сырттай сызылған шеңбердің центрі екенін дәлелдеңіз.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Қолданылған әдебиеттер тізімі:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;ol&gt;&lt;li&gt;О.С. Беркімбаев . «Арифметика есептері» – Алматы, «Рауан» баспасы, 1996ж.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Республикалық ғылыми-әдістемелік журнал «Математика», 2007ж.&lt;/li&gt; &lt;li&gt;Республикалық ғылыми-әдістемелік журнал «Физика және математика»&lt;/li&gt; &lt;li&gt;ҚР Білім және Ғылым министрлігі «Математика» - әдістемелік құрал, 2010ж.&lt;/li&gt; &lt;/ol&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;&lt;em&gt; &lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1494906559699384.jpg" /><br/><br/> <p>Солтүстік Қазақстан облысы Ақжар ауданы</p> <p>«Қарашілік орта мектебі» КММ</p> <p> </p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong>МӘТІНДІК ЕСЕПТЕРДІ ШЕШУ</strong></p> <p><strong>(</strong><strong>Әдістемелік құрал</strong><strong>)</strong></p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><strong>Құрастырған</strong><strong>:</strong></p> <p>Математика және информатика пәнінің мұғалімі</p> <p>Кожантаева А.К.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p>          Бұл әдістемелік құрал  математика пәнінің мұғалімдеріне арналған.</p> <p>“Мәтінді есептерді шешу” тақырыбы ОЖСБ, ҰБТ есептерін шешуде, қабылдау емтихандарында көп кездеседі, ал оқушылар бұл тақырыпта теңдеу құрып шешуде көп қателік жібереді немесе қиналады, сондықтан математиканың өзекті мәселелерін қамту, қиындығы  жоғары есептерді шығару, бірыңғай  ұлттық тестілеуде кездесетін қиынырық есептердің шешу жолдарын қарастырады.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><strong>Мазмұны:</strong></p> <p><strong> </strong></p> <ol><li>Түсінік хат</li> <li>Есеп шығару процесінің құрылымы.</li> <li>Қозғалысқа берілген есептер.</li> <li>Бірігіп жұмыс істеуге берілген есептер.</li> <li>Концентрация мен пайыздық қатынасқа берілген есептер.</li> <li>Сандарға, бөлшекке, екі таңбалы санға берілген есептер.</li> <li>Пайызға және шамаларды салыстыруға берілген есептер.</li> <li>Есептер. Қоспалар мен қорытпалар</li> <li>Қызықты есептер.</li> <li>Олимпиада есептері</li> </ol><p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p>Түсінік хат</p> <p> </p> <p>Мақсаты: Мәтінді есептерге теңдеу құра білуге үйрету арқылы оқушылардың білімін арттыру.</p> <p> </p> <p>Бұл бағдарлама жаратылыстану-математика бағытының 8-сынып оқушыларына арналған.</p> <p>“Мәтінді есептерді шешу” тақырыбы ОЖСБ, ҰБТ есептерін шешуде, қабылдау емтихандарында көп кездеседі, ал оқушылар бұл тақырыпта теңдеу құрып шешуде көп қателік жібереді немесе қиналады, сондықтан математиканың өзекті мәселелерін қамту, қиындығы  жоғары есептерді шығару, бірыңғай  ұлттық тестілеуде кездесетін қиынырық есептермен танысу мақсатында мына тарауларды қарастырамын:</p> <ol><li>Есеп шығару процесінің құрылымы.</li> <li>Уақыт, жол, жылдамдық.</li> <li>Баға мен сандық қатынас.</li> <li>Бөліктер мен проценттер.</li> <li>Қоспалар мен қорытпалар.</li> <li>Емтихан есептері, ОЖСБ, ҰБТ-гі мәтінді есептер.</li> <li>Тестілеу есептерімен жұмыс.</li> </ol><p>Бұл тақырыптардың есептерін шешу алуан түрлі әдістерін қолдануға үйретудің емтиханға дайындалуға тигізер пайдасы зор.</p> <p> </p> <p>Бағдарлама 34 сағатқа құрылған, өту барысы  лекция, практикалық жұмыстарға арналған.</p> <p> </p> <p>Күтілетін нәтиже</p> <ul><li>Оқушылар сөзді есептерді шығарудың әдіс-тәсілдерін үйренеді</li> <li>Ой-өрістері кеңейеді</li> <li>Өз бетінше ойлау жүйесі жетіледі, дамиды</li> <li>ОЖСБ, ҰБТ сапасы артады</li> </ul><p> </p> <p>Жоспар</p> <table><tbody><tr><td width="30"> <p>№</p> </td> <td width="369"> <p>Тақырыбы</p> </td> <td width="82"> <p>Сағат саны</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>1</p> </td> <td width="369"> <p>Есеп шығару процесінің құрылымы</p> </td> <td width="82"> <p>1</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>2</p> </td> <td width="369"> <p>Қозғалысқа берілген есептер</p> </td> <td width="82"> <p>3</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>3</p> </td> <td width="369"> <p>Бірігіп жұмыс істеуге берілген есептер</p> </td> <td width="82"> <p>3</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>4</p> </td> <td width="369"> <p>Концентрация мен пайыздық қатынасқа берілген есептер</p> </td> <td width="82"> <p>4</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>5</p> </td> <td width="369"> <p>Сандарға, бөлшекке, екі таңбалы санға берілген есептер</p> </td> <td width="82"> <p>2</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>6</p> </td> <td width="369"> <p>Пайызға және шамаларды салыстыруға берілген есептер</p> </td> <td width="82"> <p>3</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>7</p> </td> <td width="369"> <p>Есептер. Қоспалар мен қорытпалар</p> </td> <td width="82"> <p>4</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>8</p> </td> <td width="369"> <p>Қызықты  есептер</p> </td> <td width="82"> <p>4</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>9</p> </td> <td width="369"> <p>Олимпиада есептері</p> </td> <td width="82"> <p>4</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>10</p> </td> <td width="369"> <p>Емтихан есептер</p> </td> <td width="82"> <p>4</p> </td> </tr><tr><td width="30"> <p>11</p> </td> <td width="369"> <p>Сынақ жұмыстары</p> </td> <td width="82"> <p>2</p> </td> </tr></tbody></table><p> </p> <p><strong>Есеп шығару процесінің құрылымы</strong></p> <p>Есепті шығаруға берілетін кеңестер</p> <ol><li>Есептің шартын түсіну</li> <li>Қандай тәсіл шешудің басты құралы болып табылады</li> <li>Қысқаша берілгенін жаз, нені табу керектігін ажырат</li> <li>Есепті шығару үшін қандай формула қажет</li> <li>Есепті шығаруға кіріс</li> </ol><p>Есептер:</p> <ol><li>Диофант (грек математигі) өмірінің алтыдан бірін балалықта, он екіден бірін жастықта өткізіпті. Некелескеннен кейін жетіден бір ғұмыры және 5 жыл өткен соң ұлы туыпты. Ұлы әкесінің жарты жасын ғана жасап өлгеннен кейін, Диофант тағы 4 жыл жасапты. Диофант неше жасқа келіп өлген?</li> </ol><p>Шешу құрылымы:</p> <p>«Диофанттың өмірі»</p> <table><tbody><tr><td width="347"> <p>Жолаушы! Бүл жерде Диофант жерленген. Оның ғұмыры қаншалықты ұзақ болған</p> </td> <td width="347"> <p>Х</p> </td> </tr><tr><td width="347"> <p>Ғұмырының алтыдан бір бөлігі тамаша балалық шақта өткен</p> </td> <td width="347"> </td> </tr><tr><td width="347"> <p>Ғұмырының тағы да он екіден бір бөлігі өткен шақта иегін түк басқан</p> </td> <td width="347"> </td> </tr><tr><td width="347"> <p>Диофант ғұмырының жетіден бірін нәрестесіз некеден өткізген</p> </td> <td width="347"> </td> </tr><tr><td width="347"> <p> 5 жыл өткенде тұңғыш ұлы туып бақытқа бөленген</p> </td> <td width="347"> <p>5</p> </td> </tr><tr><td width="347"> <p>Тағдыр оған өміріндегі тамаша да жарқын өмірден тек әкесінің жасының жартсын ғана қиған</p> </td> <td width="347"> </td> </tr><tr><td width="347"> <p>Азалы қарт ұлынан айырылған соң төрт жыл қайғы шегіп, фәни жалғанмен қоштасқан</p> </td> <td width="347"> </td> </tr></tbody></table><p>Диофант қанша жасында қайтыс болған?</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><strong>Қозғалысқа берілген есептер</strong></p> <p>Қозғалысқа берілген есептерді шешу үшін мына формулаларды қолдану керек:</p> <p>Мұндағы <em>S – </em>жүрген жол,<em> v </em>– жылдамдық,<em> t</em> – уақыт.</p> <p> </p> <p>Дене су ағысының бағытымен қозғалғанда, қозғалыстағы дененің меншікті жылдамдығына су ағысының жылдамдығы қосылады.</p> <p>Ағысқа қарсы қозғалғанда дененің меншікті жылдамдығынан  судың ағысының жылдамдығы азайтылатынын ескеру керек.</p> <p> </p> <ol><li>Шаңғышы 30 км-лік ара қашықтықты жүріп өтуі тиіс еді. Жүгіруді белгіленген уақытынан 3 мин кешірек бастаған шаңғышы жоспарланғаннан 1 км/сағ, артық жылдамдықпен жүгіріп отырып, белгіленген жерге дер кезінде келіп жетті. Шаңғышы қандай жылдамдықпен жүгірді?</li> </ol><p> </p> <p>1) Қысқаша жазуы:                          2) Жоспары:</p> <p> км                                           км/сағ,</p> <p>  3 мин-қа (теңдеу)                км/сағ</p> <p> 1 км/сағ (жоспар)                сағ,</p> <p> - ?                                                   сағ,</p> <p>                                                           ( )</p> <p> </p> <p>3) Теңдеуі:</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p>Жауабы: 25 км/сағ</p> <p> </p> <ol start="2"><li>Поезд жолда 6 минутқа тоқталды да, өзінің кешігуін 20 – километрлік жол кесіндісінде жойды. Ол үшін поездың қозғалыс кестесі бойынша жорамалдаған жылдамдығынан 10 км/сағ. артық жылдамдықпен жүруіне тура келді.</li> </ol><p>Берілген жол кесіндісіндегі поездың кесте бойынша жорамалдан-ған жылдамдығын табыңыз. </p> <p> </p> <p>1) Қысқаша жазуы:                                2) Жоспары:</p> <p> км                                                 км/сағ,</p> <p>  6 мин-қа (теңдеу)                       км/сағ</p> <p> на 10 км/сағ (жоспар)                сағ,</p> <p> - ?                                                           сағ,</p> <p>                                                             </p> <p>3) Теңдеуі:</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p>Жауабы: 40 км/сағ</p> <p><strong> </strong></p> <p> </p> <ol start="3"><li>Жеңіл машина жүк машинасынан 2 минуттан соң шығып, оны 10 км-ден соң қуып жетті. Егер жеңіл машина жүк машинасына қарағанда сағатына 15 км артық жүретін болса, машиналардың жылдамдығын табыңыз.</li> </ol><p>1) Қысқаша жазуы:                                      2) Жоспары:</p> <p> 2 мин-қа (теңдеу)                      км/сағ,</p> <p> км                                     км/сағ</p> <p> 15 км/сағ-қа (жоспар)               сағ,</p> <p> - ?                                                   км/сағ,</p> <p> - ?                                                            </p> <p> </p> <p>3) Теңдеуі:</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p>Жауабы: 75 км/сағ</p> <p> </p> <ol start="4"><li>Аэродромнан одан 1600 км қашықтықтағы пунктке бір мезгілде екі ұшақ ұшып шығады. Бірінші ұшақтың жылдамдығы екіншісіне қарағанда 80 км/сағ-қа артық болғандықтан, ол белгіленген жерге 1 сағат бұрын жетті. Әр ұшақтың жылдамдығын табыңыз.</li> </ol><p>1) Қысқаша жазуы:                                2) Жоспары:</p> <p> км                                            км/сағ,</p> <p>  1 сағ-қа (теңдеу)                       км/сағ</p> <p> 80 км/сағ-қа (жоспар)               сағ,</p> <p> - ?,   - ?                                             сағ,</p> <p> </p> <p>3) Теңдеуі:</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><strong>Бірігіп жұмыс істеуге берілген есептер</strong></p> <p> </p> <p>Жұмысқа байланысты берілген есептерде, келесі белгілеулер кездеседі. р – уақыт бірлігінде істелетін  жұмыс өнімділігі, t- жұмысты орындауға кеткен уақыт, v - жұмыс мөлшері.  v=pt</p> <ul><li>Егер жұмысшы жұмысты а күнде жасайтын болса, ол бір күнде жұмыстың  бөлігін жасайды</li> <li>Егер А жұмысшы жұмысты а күнде, В жұмысшы жұмысты в күнде, ал екеуі бірігіп сол жұмысты х күнде бітірсе, онда</li> </ul><p> +  =   жасайды.</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <ol><li>Екі кран бірігіп, бакты 3 сағатқа толтырады. Жеке бірінші кран екіншіге қарағанда, бакты 8 сағатқа кешігіп толтыратыны белгілі болса, кранның әрқайсысы жеке-жеке бакты қанша уақытта толтыра алатынын есептеңіз.</li> </ol><p> </p> <p>1) Қысқаша жазуы:                                    2) Жоспары:</p> <p>Бірге: I+II 3 сағ-та (теңдеуі)                    Жеке: II–х сағ-та,  </p> <p>Жеке: I˃II 8 сағ-қа (жоспары)                 I–(х+8) сағ-та толтырады.</p> <p>Жеке: I - ? сағ, II - ? сағ.                          1 сағ-та: I – бактың               </p> <p>                                                                   бөлігін, бөлігін </p> <p>                                                                   толтырады.</p> <p>                                                                   3 сағ-та: I – бактың   </p> <p>                                                                   бөлігін,  бөлігін </p> <p>                                                                   толтырады.</p> <p> </p> <p>3) Теңдеуі:</p> <p> (толық бакты 1 бүтін деп аламыз)</p> <p> </p> <p> </p> <p> (бөгде түбір)</p> <p> </p> <p> </p> <p>Жауабы: 12 сағ, 4 сағ.</p> <p> </p> <ol start="2"><li>Екі құбыр бірігіп, бассейнді 10 сағатта толтырады. Жеке бірінші құбырдан екіншіге қарағанда, әр сағат сайын 2 есе кем су ағатыны белгілі болса, құбырлардың әрқайсысы бассейнді жеке-жеке қанша уақытта толтыра алатынын есептеңіз.</li> </ol><p> </p> <p>1) Қысқаша жазуы:                                    2) Жоспары:</p> <p>Бірге: I+II 10 сағ-та (теңдеуі)                  Жеке: I–х сағ-та,  </p> <p>Жеке: I˂II 2 есе (жоспары)                      II – 2х сағ-та толтырады.</p> <p>Жеке: I - ? сағ, II - ? сағ.                          1 сағатта: I бассейннің               </p> <p>                                                                   бөлігін, бөлігін </p> <p>                                                                   толтырады.</p> <p>                                                                </p> <p>3) Теңдеуі:</p> <p>  </p> <p> (сағ. )</p> <p> </p> <p>Жауабы: 15 сағ, 30 сағ.</p> <p> </p> <ol start="3"><li>Екі астық басатын машина жиналған бидайды 4 күнде басып бітіреді. Егер бірінші машина бидайдың жартысын басып, содан кейін екіншісі қалған жартысын басса, онда барлық жұмысқа 9 күн кетер еді. Астық басатын машинаның әрқайсысы бидайды жеке-жеке қанша уақытта басып, бітіре алатынын есептеңіз.</li> </ol><p>1) Қысқаша жазылуы:</p> <p>Бірге: I+II 4 күнде (теңдеуі)                  </p> <p>  9 күнде (теңдеуі)                </p> <p>Жеке: I - ?, II - ? күнде.             </p> <p>2) Жоспары:</p> <p>Барлық жұмысты жеке I – х күнде,</p> <p>II – у күнде бітіретін болсын.</p> <p>1 күнде: I – жұмыстың   бөлігін,  II –  бөлігін бітіреді.          </p> <p>1 күнде: I – жұмыстың   бөлігін,  II –  бөлігін бітіреді.          </p> <p>Жұмыстың жартысын:   күнде,  күнде бітіреді.</p> <p>3) Теңдеуі:</p> <p>                                     </p> <p>                    (күнде I)</p> <p>                                                              (күнде II)</p> <p>Жауабы: 12 күнде, 6 күнде</p> <p> </p> <p> </p> <p><strong>Концентрация мен пайыздық қатынасқа берілген есептер</strong></p> <p>                                                                   </p> <ol><li>Кептірілген жемістің құрамында 20% су болады, жаңа телігенінің – 72%-ы су. 7 кг кептірілген жеміс алу үшін қанша жеміс кептіру қажет?</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p>Кепкен жемісте 20%  су, 80% құрғақ (сусыз) зат, жас жемісте 72% су, 28% құрғақ зат.   </p> <p>7 кг кепкен жемісте – 0,8 · 7 кг құрғақ зат,</p> <p>х кг жас жемісте – 0,28 · х кг құрғақ зат .</p> <p>Кепкен жеміс пен жас жемістегі құрғақ заттың мөлшері өзгермейтін болғандықтан, мынандай теңдеу аламыз:</p> <p> </p> <p> </p> <p> (кг жас жеміс керек)</p> <p>Жауабы: 20 кг</p> <p> </p> <ol start="2"><li>Сүттің 21%-ы қаймақ болады, ал қаймақтың 24%-ы май болады. 630 кг май алу үшін қанша сүт керек?</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p>            х кг сүт алу керек, сонда одан  кг қаймақ,  </p> <p>            кг май алынады.</p> <p>Теңдеуі:  </p> <p>              </p> <p>                (кг сүт керек)</p> <p>Жауабы: 12500 кг</p> <p> </p> <ol start="3"><li>Жаңа терілген саңырауқұлақта 90%, ал кептірілгенде 12% су болады. 22 кг жас саңырауқұлақтан қанша кг кептірілген саңырау-құлақ алуға болады?</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p>            Жас саңырауқұлақта – 90% су, 10% құрғақ зат,</p> <p>            Кептірілгенде – 12% су, 88% құрғақ зат болады.</p> <p>            22 кг жас саңырауқұлақта – 0,1 · 22 кг құрғақ зат,</p> <p>            х кг кептірілгенде – 0,88 · х кг құрғақ зат бар.</p> <p>Теңдеуі:</p> <p>                 (кг кепкен)</p> <p>Жауабы: 2,5 кг</p> <p><strong> </strong></p> <p><strong>Сандарға, бөлшекке, екі таңбалы санға берілген есептер</strong></p> <p>                         </p> <p>Бұл тақырыпта мәтінмен берілген есептерді шешу үшін :</p> <ol><li>Кез келген а мен в бүтін саны үшін a=bq+z</li> </ol><p>0  бүтін сандарының бір мәнді түрде табылатынын</p> <ul><li>Кез келген бүтін а санының ондық санау жүйесінде</li> </ul><p> a =</p> <p>    …   ондық санау жүйесіндегі 0 мен 9-ға дейінгі сандар</p> <ul><li>Бірнеше бүтін сандардың ЕҮОБ, ЕКОЕ табуды білу</li> </ul><p> </p> <ol><li>Тізбектес екі натурал сандардың квадраттарының қосындысы олардың көбейтіндісінен 57-ге артық. Сол сандарды табыңыз.</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p>а, а+1 тізбектес натурал сандар болсын, сонда есептің шарты бойынша   57-ге.</p> <p>            Теңдеу құрамыз:</p> <p>           </p> <p>           </p> <p>Жауабы: 7; 8.</p> <p> </p> <ol start="2"><li>Бөлшектің алымын бірге кемітсе, онда бөлшек -ге тең болады, ал бөлімін бірге кемітсе, онда ол -ге тең болады. Осы бөлшекті табыңыз.</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p> ізделінді бөлшек болсын, сонда есептің шарты бойынша:  теңдеулер жүйесін аламыз:</p> <p>              </p> <p>ізделінді бөлшек .</p> <p> </p> <ol start="3"><li>Үш санның қосындысы 106. Бірінші сан екіншіден 5-ке артық, ал үшінші сан біріншіден 15-ке артық, осы сандардың ең кішісін табыңыз</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p>             берілген сандар болсын. Есептің шарты бойынша      </p> <p> 5-ке,  15-ке. Теңдеулер жүйесін аламыз</p> <p> ең кіші сан 27.</p> <p>Жауабы: 27</p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <ol start="4"><li>Екі таңбалы санның әуелі сол жағына 5 санын одан соң оң жағына жазсақ айырымы 108 болатын сан шығады. Сол екі таңбалы санды тап?</li> </ol><p>                       (500+10х+у)-(100х+10у+5)=108     </p> <p>Жауабы: 43</p> <ol start="5"><li>Егер екі таңбалы санды оның цифрлары кері ретпен жазылған санға бөлсек 4 тен келіп 3 қалдық қалады. Егер сол санды цифрларының қосындысына бөлсек 8 ден келіп 7 қалдық қалады. Осы сандарды тап?</li> </ol><p> </p> <p>        </p> <p><strong>Пайызға және шамаларды салыстыруға берілген есептер</strong></p> <p> </p> <ol><li>Егістік жерді 3 күн жыртты. Бірінші күні барлық жердің 56%-ын, екінші күні қалған жердің – 75%-ын, ал үшінші күні – 330 га жерді жыртты. Егістік жердің ауданы қандай?</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p>Барлық егістік жердің ауданы х га болсын, сонда I – күні 0,56 х га жерді жыртты, 0,44 х га жер қалды. II – күні</p> <p> га жерді жыртты.</p> <p>Тендеу құрамыз:</p> <p>                                     </p> <p>                               (га барлық жердің ауданы)</p> <p>Жауабы: 3000 га</p> <p> </p> <ol start="2"><li>Автокөлік бірінші рет жүріп, бакта болған бензиннің 10%-ын, ал екінші рет жүріп, қалғанының 25%-ын жұмсады. Осыдан кейін бакта алғашқыда болған бензиннен 13 л кем қалды. Бакта алғашқы болған бензиннің мөлшерін табыңыз.</li> </ol><p>Шешімі:</p> <p>            Бакта х л бензин болған болсын, сонда I – рет жүргенде</p> <p>0,1 х л бензин жұмсады, 0,9 х л бензин қалды.</p> <p>II – рет жүргенде,  бензин жұмсады,</p> <p>                                (л) қалды.</p> <p>Теңдеу құрамыз:</p> <p>                             </p> <p>                               (л бензин болған)</p> <p>Жауабы: 40 л</p> <p>3.Мыс пен мырыштың қоспасында мыс мырыштан 640 г-ға артық. Қоспадан мыстың  бөлігін, ал мырыштың 60%-ын бөліп алғанда, қоспаның массасы 200 г болды. Қоспаның бастапқы массасын табыңыз.</p> <p>Шешімі:</p> <p>Қоспадағы мырыштың массасы х г болсын, сонда мыстың массасы (х+640) г болады. Мыстың  бөлігін бөліп алғанда,  бөлігі қалды, яғни  г мыс қалды.</p> <p>Мырыштың 60% бөлігін алғанда, 40% қалды, яғни 0,4х г мырыш қалды.</p> <p>Теңдеу құрамыз:</p> <p>                               </p> <p>                               </p> <p>                               (г мырыштың массасы)</p> <p>                               (г мыстың массасы)</p> <p>                               (г қоспаның массасы)</p> <p>Жауабы: 1040 г</p> <ol start="4"><li>4. Екі бидонда 70 л сүт бар. Егер бірінші бидоннан екінші бидонға 12,5 сүтті құйсақ, онда екі бидондағы сүт бірдей болады. Бірінші бидонда неше литр сүт болған еді?</li> </ol><p>0,875х=35</p> <ol start="5"><li>Товар 1386 мың тг сатылғанда 10 товардың өзіндік құнын анықта? Х+0,1х=1386</li> <li>Квадраттың қабырғалары 25 -ке ұзартылған. Онда ауданы қанша пайызға көбейеді?</li> <li>Алдымен бағаны 20 пайыз өсірді. Енді соңғы бағаны 20 процентке кемітсе, алғашқы бағамен салыстырғанда, қазіргі баға неше процентке артық?</li> </ol><p> </p> <ol start="8"><li>Товарды 25 пайызға қымбаттатқан. Енді бұрынғы бағасына түсіру үшін неше процентке арзандату керек?</li> <li>9. Автомобиль багының сыйымдылығы 40 л бензин. Жол жүрудің алдында бак 80 жолға жұмсады. Сонда қанша бензин қалды?</li> </ol><p> </p> <p><strong>Есептер</strong></p> <ol><li>Екі таңбалы санды, оның цифрларының қосындысына бөлсек 3 тен келіп 7 қалдық қалады. Осы сандарды тап?</li> <li>Цифрларының қосындысы 8-ге тең үш таңбалы тақ саннан оның цифларын кері ретпен жазылған санды алғанда 396 шығады осы санды табыңыз?</li> <li>2,4 кг май 600 тг тұрады. 1000 тг қанша май келеді?</li> <li>Екі санның қосындысы 57, айырымы 15. Осы сандарды тап?</li> <li>5 қасық пен 2кесе 45 тг тұрады. 8 қасық пен 2 кесе 60тг болса, қасық пен кесенің бағасы қандай?</li> <li>Шаңғышы бірінші сағатта бүкіл жүріп өтуге тиісті арақашықтықтың -ін, екінші сағатта -сін , ал үшінші сағатта қалған 4,8 км жолын жүрді. Шаңғышы барлығы неше км жол жүрді?</li> <li>2 және 3 тиындық 19 бақыр 46 тиын болды. Нешеуі 2 және нешеуі 3 тиындықтар?</li> <li>Әкесі 50 жаста, ал ұлы 20 жаста. Бұдан неше жыл бұрын әкесі ұлынан 3 есе үлкен болып еді? 50-х=3(20-х)</li> <li>Дүкеннен 18 алма сатып алынды. Оны үш адам 2:1:3 қатынасындай етіп бөліп алды. Әрқайсысы қанша алмадан алды?</li> <li>Жазыңқы бұрыштың төбесінен жүргізілген сәуле оны 5:4 қатынасындай екі бұрышқа бөлді. Әр бұрыштың шамасын тап?</li> </ol><p>Масштабқа берілген есептер</p> <ol><li>Масштабы 1:60000000 картада Алматы мен Астананы қосатын ұзындығы 16мм. Қалалардың ара қашықтығын тап?</li> <li>1:25000000 масштабымен берілген екі қаланың нақта ара қашықтығы 3000 км, картадағы арасын тап?</li> </ol><p> </p> <p>Жұмыс туралы есептер</p> <ol><li>Бірінші жұмысшы 60 бұйымды екінші жұмысшыға қарағанда 3 сағат бұрын дайындайды. Егер екеуі бірге істеп бір сағатта 30 бұйым дайындаса, онда екінші жұмысшы 90 бұйымды неше сағатта дайындайды.</li> <li>Сыйымдылығы 10 мың литрлік ыдысқа екі насоспен су құйылады. Екінші насос біріншісінен минутына 10 литр суды аз құяды. Екі насос бірге су құйса 10 минутта ыдыстың 50 көлемін толтырады. Әр насос қанша литрден су құйды?</li> <li>Үш жұмысшы бір жұмысты 8 күнде бітіреді. Бірінші және екінші жұмысшы осы жұмысты сәйкесінше 48 және 16 күнде бітіретін болса, онда үшінші жұмысшы берілген жұмысты неше күнде бітірер еді?</li> </ol><p>Уақыт, жылдамдық, жол</p> <p> </p> <p>Қозғалысқа берілген есептерде арақашықтықты s, жылдамдықты v, уақытты t   белгілейміз. Қозғалыс жолының формуласы s=vt</p> <p>Дене су ағысының бағытымен қозғалғанда, қозғалыстағы дененің меншікті жылдамдығына су ағысының жылдамдығы қосылады.</p> <p>Ағысқа қарсы қозғалғанда судың ағысының жылдамдығы азайтылатынын ескеру керек.</p> <ol><li>Екі қаладан бір мезгілде бір-біріне қарсы шыққан екі машина 3 сағ-н кейін кездесті. Екі қала аралығы 360 км, бір машинаның жылдамдығы 65км/сағ болса, екінші машинаның жылдамдығын тап?</li> </ol><p>(65+х)×3 360</p> <ol start="2"><li>Екі қаланың арасы 330 км . Екі қаладан бір мезгілде қарама-қарсы екі машина шығып, 3сағ кейін кездесті. Егер кездескен сәтте бір машина екінші машинадан 30 км артық жүріп өткен болса, машиналардың жылдамдықтары қандай?</li> </ol><p> </p> <ol start="3"><li>Бір бағытта қозғалған екі машинаның аралығы 300 м. Артқы машина 20 м/с жылдамдықпен жүріп отырып, 4 км жүргеннен кейін алдыңғыны қуып жетті. Алдыңғы машинаның жылдамдығы қандай?</li> <li>Автобус алғашқы 3сағ тұрақты бір жылдамдықпен, 2 сағ-та одан 7км/сағ артық жылдамдықпен барлығы 304 км жол жүрді. Алғашқы жылдамдықты тап?</li> </ol><p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p>Кері үлесті шамалар</p> <ol><li>Бір бригада жұмысты 30 күнде, екіншісі 20 күнде бітіреді. Екі бригада бірігіп істесе жұмысты неше күнде бітіреді?</li> <li>Екі трактор жерді бірігіп жыртса, жұмысты 8 сағ бітірер еді. Бір трактор ол жерді 24 сағ жыртатын болса, екінші трактор неше сағатта жыртар еді?</li> <li>Су қоймасын бірінші құбыр 24 сағ, екіншісі 30 сағ, үшіншісі 20 сағ толтырар еді. Үшеуі бір мезгілде су толтыра бастаса, неше сағатта толады, және әр қойманың қандай бөлігін толтырады?</li> <li>Үш жұмысшы бірігіп жұмысты 6 сағ істеп бітіреді. Егер осы  жұмысты 2 жұмысшы істейтін болса, қанша уақыт кетер еді?</li> <li>Жаға үйдің ішкі сылақ жұмыстарын 15 жұмысшы 24 күнде бітіреді. Осы жұмысты 18 жұмысшы неше күнде орындар еді?</li> <li>Ағасы інісіне 1 тг берсе, ақшалары бірдей болады. Інісі ағасына 1 тг берсе, ағасының ақшасы 3 есе көп болады. Әрқайсысында неше теңгеден ақша болған еді?</li> </ol><p>Бөліктерге берілген есептер</p> <ol><li>Алмастың Арыстаннан 6 асығы көп, егер Алмас Арыстанға 2 асық берсе, екеуінің асықтары 8:7 қатынасында болады. Екеуінде неше асықтан бар?</li> <li>Ақша не 8кг қантқа, не 24 кг ұнға жетеді. Екеуінен бірдей мөлшерде алу үшін неше кг-нан алу керек?</li> <li>Ағасы мен інісінің ақшалары 5:1 қатынасында. Ағасы інісіне 30 тг берсе, ақшалары 5:4 қатынасында болады. Ағасында неше тг болды?</li> <li>Кітап пен дәптер 36 тг , дәптер мен қалам 14 тг , қалам мен кітап 38 тг болса, әрқайсысы неше теңгеден?</li> </ol><p> </p> <p> </p> <p>Пайызға берілген есептер</p> <ol><li>Квадраттың қабырғалары 25 -ке ұзартылған. Онда ауданы қанша пайызға көбейеді?</li> <li>Алдымен бағаны 20 пайыз өсірді. Енді соңғы бағаны 20 процентке кемітсе, алғашқы бағамен салыстырғанда, қазіргі баға неше процентке артық?</li> <li>Товарды 25 пайызға қымбаттатқан. Енді бұрынғы бағасына түсіру үшін неше процентке арзандату керек?</li> <li>Автомобиль багының сыйымдылығы 40 л бензин. Жол жүрудің алдында бак 80 жолға жұмсады. Сонда қанша бензин қалды?</li> </ol><p> </p> <p><strong>Қызықты есептер</strong></p> <ol><li>Он литрлік бидон (ыдыс) сүтке толтырулы. Үш литрлік бидонды пайдаланып 7 литрлік бидонға 5 литр сүтті қалай құйып алуға болады?</li> <li>90 сиырды 9 қораға тақ саннан кім қамап берер екен?</li> <li>9 күміс теңгелердің біреуі жасанды. Жасанды теңге жеңіл екенін білетін болсақ, екі ыдысты тең иінді таразымен екі рет өлшеу жүргізіп, жалған күмісті қалай табар едіңіз?</li> <li>27 күміс ақшаның біреуі жасанды. Жасанды күміс басқалардан ауыр болса, тең иінді таразымен 3 рет өлшеу жүргізіп, жалған ақшаны қалай анықтар едіңіз?</li> <li>Жаяу жарысқа Асан, Баян, Сәкен үшеуі қатысатын болды. Қызықтаушылардың біреуі: «Асан бірінші келеді» - деді, екіншісі – «Баян артта қалмайды» - деді, ал үшіншісі – «Сәкен бірінші келе алмайды» - деді. Жарыс біткенде қызытаушылардың біреуінің айтқаны дұрыс келді де, екеуінің айтқаны келмейді. Кім жеңді?</li> <li>Өзеннен қасқырды, ешкіні және шөпті өткізу керек. Қайыққа тек біреуін ғана алуға болады. Және бірін-бірі жеп қоятын болғандықтан, өзеннің арғы бетінде болсын, бергі бетінде болсын, қасқыр мен ешкі, не ешкі мен шөпті бірге қалдыруға болмайды. Аман-есен бәрін қалай өткізір едіңіз?</li> <li>Бақташы 70 өгіз айдап әкеліпті. Есепші бақташыдан: «Қанша малыңыз бар еді?» - деп сұрады. Бақташы: «Мен малдың үштен бірінің үштен екісін айдап әкелдім, неше малым барын өзіңіз табыңыз» - депті. Шынында, қаншама малы болды екен?</li> <li>(Л.Н. Толстойдың есебі). Шалғышылар артелі алаңға шықты. Олар біреуі екіншісінен екі есе үлкен екі шабындықтың шөбін шабуы қажет. Бүкіл артель бірігіп жарты күн үлкен шабындықтың шөбін шапты да, ал күннің екінші жартысында олар екіге бөлініп, бір бөлігі үлкен шабындықты шабуды жалғастыра берді де, екінші бөлігі кіші шабындықты шабуды бастады. Кешке қарай үлкен Ұялы араның бестен бірі жасмин гүліне қоныпты, үштен бірі – сүйрікке(су бетінде өсетін шөп), саны осы аралардың үш еселенген айырымындай аралар раушанға құмар. Қайда ұшарын білмей тағы бір ара қалыпты. Сонда барлығы неш ара болғаны? (VII ғасыр)</li> <li>Ахмет 3 бума дәптер, Омар 2 бума дәптер сатып алды. Оларға дәптерсіз қалған Сәбит қосылып дәптерлерді үшеуі тең бөлісіп алды. Егер Сәбит жолдастарына 150 теңге берсе, Ахмет пен Омар қаншадан алу керек және бір бума дәптер қанша тұрады?</li> <li>Альбомның әр бетінде 6 маркадан жапсырса, 9 марка жетпей қалады. 4 маркадан жапсырса 15 марка артылып қалады. Альбомда неше бет және марка қанша?</li> <li>Диофант (грек математигі) өмірінің алтыдан бірін балалықта, он екіден бірін жастықта өткізіпті. Некелескеннен кейін жетіден бір ғұмыры және 5 жыл өткен соң ұлы туыпты. Ұлы әкесінің жарты жасын ғана жасап өлгеннен кейін, Диофант тағы 4 жыл жасапты. Диофант неше жасқа келіп өлген?</li> <li>Ұялы араның бестен бірі жасмин гүліне қоныпты, үштен бірі – сүйрікке(су бетінде өсетін шөп), саны осы аралардың үш еселенген айырымындай аралар раушанға құмар. Қайда ұшарын білмей тағы бір ара қалыпты. Сонда барлығы неш ара болғаны? (VII ғасыр)</li> <li>Үш адамның әр мөлшерде ақшасы бар екен. Біріншісі өз ақшасынан екеуіне өздерінде бар ақшасындай ақша береді. Одан кейін екіншісі тағы екеуіне өздерінде бар ақшадай ақша береді. Соңынан үшіншісі де екеуіне қолдарындағы ақшасындай ақша береді. Сонда үшеуінде де 8 экюден темір ақша болыпты. Бұрын үшеуінде қанша ақша болғаны? (Франциф, б.д. XVII ғасыр).</li> </ol><p><strong> </strong></p> <p><strong>Олимпиада жұмысы</strong></p> <p><em>8 сынып</em></p> <p><em>1 тур</em></p> <p><em>Жұмыс уақыты: 150 минут</em></p> <p><em>Әр есеп 7 ұпайға бағаланады</em></p> <ol><li>теңдеуін бүтін сандар жиынында шешіңіз.</li> <li>- нақты сандар болсын.  теңсіздігін дәлелдеңіз.</li> <li>- нүктелері  үшбұрышының сәйкесінше  қабырғаларының орталары болсын.  және  кесінділерінен сәйкесінше  және  нүктелері алынған.  және  қатынастарының бір уақытта орындалуы мүмкін бе?</li> </ol><p> </p> <p> </p> <p><em>8 сынып</em></p> <p><em>1 тур</em></p> <p><em> </em></p> <p><em>Жұмыс уақыты: 150 минут</em></p> <p><em>Әр есеп 7 ұпайға бағаланады</em></p> <ol><li>1-ден 30 000-ға дейінгі натурал сандар ретпен жазылған:</li> </ol><p>123456789101112…2999930000.</p> <p>Осы цифрлар тізбегінде 2015 (осындай ретпен) қанша рет кездеседі?</p> <ol start="2"><li>Тіктөртбұрыш кестенің әрбір бірлік шаршысында нақты сан жазылған, және кестеде бірдей сан жоқ. Әрбір жолда ең үлкен сан таңдалған, - осы таңдалған сандардың ең кішісі. Әрбір бағанада ең кіші сан таңдалған,  - осы таңдалған сандардың ең үлкені.  және  саңдарын салыстырыңыз.</li> <li>Жазықтықта түзуі, және  түзуіне параллель түзуде жататын  кесіндісі берілген. Өлшемі жоқ сызғыштың ғана көмегімен  кесіндісінің ортасын салыңыз.</li> </ol><p> </p> <p><em>8 сынып</em></p> <p><em>2 тур</em></p> <p><em>Жұмыс уақыты: 150 минут</em></p> <p><em>Әр есеп 7 ұпайға бағаланады</em></p> <ol><li>1-ден 30 000-ға дейінгі натурал сандар ретпен жазылған:</li> </ol><p>123456789101112…2999930000.</p> <p>Осы цифрлар тізбегінде 2015 (осындай ретпен) қанша рет кездеседі?</p> <ol start="2"><li>Тіктөртбұрыш кестенің әрбір бірлік шаршысында нақты сан жазылған, және кестеде бірдей сан жоқ. Әрбір жолда ең үлкен сан таңдалған, - осы таңдалған сандардың ең кішісі. Әрбір бағанада ең кіші сан таңдалған,  - осы таңдалған сандардың ең үлкені.  және  саңдарын салыстырыңыз.</li> <li>Жазықтықта түзуі, және  түзуіне параллель түзуде жататын  кесіндісі берілген. Өлшемі жоқ сызғыштың ғана көмегімен  кесіндісінің ортасын салыңыз.</li> </ol><p> </p> <p><em>8 сынып</em></p> <p><em>2 тур</em></p> <p><em>Жұмыс уақыты: 150 минут</em></p> <p><em>Әр есеп 7 ұпайға бағаланады</em></p> <ol start="4"><li>Оқушылар емтихан тапсырғанда оларға 3 есеп берілді. Оқушылардың 98 % - бірінші, 90 % - екінші және 85 % - үшінші есепті шығарды. Барлық үш есепті оқушылардың  шығарды.  - тің ең кіші және ең үлкен мәнін табыңыз.</li> <li>Тіктөртбұрыш кестенің әрбір бірлік шаршысында нақты сан жазылған, және кестеде бірдей сан жоқ. Әрбір жолда ең үлкен сан таңдалған, - осы таңдалған сандардың ең кішісі. Әрбір бағанада ең кіші сан таңдалған,  - осы таңдалған сандардың ең үлкені.  және  саңдарын салыстырыңыз.  </li> <li> үшбұрышында  төбесінің ішкі биссектрисасы мен  төбесінің сыртқы биссектрисасы  нүктесінде қиылысады.  үшбұрышына сырттай сызылған шеңбер  түзуін екінші рет  нүктесінде қияды.     -  үшбұрышына сырттай сызылған шеңбердің центрі екенін дәлелдеңіз.</li> </ol><p> </p> <p> </p> <p><strong> </strong></p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><strong>Қолданылған әдебиеттер тізімі:</strong></p> <ol><li>О.С. Беркімбаев . «Арифметика есептері» – Алматы, «Рауан» баспасы, 1996ж.</li> <li>Республикалық ғылыми-әдістемелік журнал «Математика», 2007ж.</li> <li>Республикалық ғылыми-әдістемелік журнал «Физика және математика»</li> <li>ҚР Білім және Ғылым министрлігі «Математика» - әдістемелік құрал, 2010ж.</li> </ol><p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong><em> </em></strong></p> <p><strong><em> </em></strong></p> <p><strong><em> </em></strong></p> <p><strong><em> </em></strong></p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p> </p> <p><strong> </strong></p> b0214skobilimTue, 16 May 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1494906559699384Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1494906559699384http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489472456523859&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489472456523859.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Северо – Казахстанская область&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Акжарский район&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Карашиликская средняя школа&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;ученица 10 класса&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Тлеген Айганым&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;12.05.2001г.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;Учитель русского языка и литературы:&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; Мухамеджанова Шолпан Амантаевна&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;                                                Роль религии в формировании духовности&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;В мире существует множество религий, крупнейшие из которых это христианство, ислам и буддизм. &lt;br /&gt;&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;    &lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;Лично я не вижу никакого различия между религиями  так&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;,&lt;/strong&gt;&lt;strong&gt; как Бог един.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;У каждого человека своя религия, и каждый вправе выбрать в какую религию ему верить. Каждый стремиться к своему пониманию в сущность жизни. Есть люди, которые отрицают религию, и веру, и бога, их называют – атеисты. Но лично я считаю, когда что-то происходит плохое, то мы в первую очередь молимся Богу, о том чтоб все было хорошо, даже если отрицаем его существование.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;     Человек – существо духовное, поэтому очень важное место в его жизни занимает вера. &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;     Без веры человек бы не развивался, если бы люди не верили бы в добро и зло, то не было бы таких понятий как «хороший» или «плохой» поступок. Человек не может быть только добрым или только злым. С каждым днем мы раскрываем в себе, что-то новое, и только в собственных поступках понимаем какова истинная наша сущность. В большинстве религий описываются поступки людей и их последствия. &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;     В детстве для ребенка весь мир делится на хорошее или плохое. То есть, маленький ребенок не осознано уже выбирает, во что ему верить. И порой ребенку кажется, что гречка - это зло, а доброта – это вкусная каша. И постепенно, когда мы развиваемся и растем, мы начинаем осознавать разницу между добрым и злым, хорошим и плохим. С детства религия, нас учит доброте, справедливости, смыслу жизни. Но каждый выбирает, как ему жить и во что верить. Кто хочет пойти по пути Божьему, а кому спокойно от мыслей, что есть Бог, который оберегает всех от проблем и ведет на верный путь. Так строится личность человека, ведь каждый вправе выбирать, во что ему верить или не верить.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;      Религия не учит азартным играм, употреблением спиртных напитков, и другим сомнительным радостям. Религия учит нас правильной жизни, мышлению. Но для каждого человека понимание «правильное» разное, все зависит от воспитания и восприятия религии. &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;      Порой люди, которые совершили грех, находят надежду на прощение в религии. Кто-то хочет найти смысл жизни или быть ближе к Богу. И сейчас мы живем в таком мире, где все технологии развиваются, но не какие технологии в мире не заменят, человеку его мировоззрение и веру. &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;      Что для меня религия? Я не тот человек, у которого религия играет определяющую роль в жизни, скорее всего для меня религия играет второстепенную роль в жизни и поведение. Но при мысли что Бог есть, и то что он оберегает меня и мою семью, друзей, знакомых и всех людей, становится спокойнее на душе, и нет тревог и терзаний во внутреннем мире. Я очень люблю свою семью и друзей, и поэтому каждый день перед сном читаю молитву, в надежде что Бог обережет, всех моих любимых людей от бед и проблем. Я верю в религию, молитву, Бога. Все же я не хожу в мечеть, не читаю Коран, но моя жизнь только началась, и я буду проходить все испытания с мыслью что Бог, обережет все то, что для меня очень дорого.        &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt;      &lt;/strong&gt;&lt;strong&gt;Несмотря на то, что в мире много различных вероисповеданий, люди должны жить в мире и согласии, и уважать другую религию.&lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; &lt;p&gt;&lt;strong&gt; &lt;/strong&gt;&lt;/p&gt; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489472456523859.jpg" /><br/><br/> <p><strong>Северо – Казахстанская область</strong></p> <p><strong>Акжарский район</strong></p> <p><strong>Карашиликская средняя школа</strong></p> <p><strong>ученица 10 класса</strong></p> <p><strong>Тлеген Айганым</strong></p> <p><strong>12.05.2001г.</strong></p> <p><strong>Учитель русского языка и литературы:</strong></p> <p><strong> Мухамеджанова Шолпан Амантаевна</strong></p> <p><strong>                                                Роль религии в формировании духовности</strong></p> <p><strong> </strong></p> <p><strong> </strong><strong>В мире существует множество религий, крупнейшие из которых это христианство, ислам и буддизм. <br /></strong><strong>    </strong><strong>Лично я не вижу никакого различия между религиями  так</strong><strong>,</strong><strong> как Бог един.</strong></p> <p><strong>У каждого человека своя религия, и каждый вправе выбрать в какую религию ему верить. Каждый стремиться к своему пониманию в сущность жизни. Есть люди, которые отрицают религию, и веру, и бога, их называют – атеисты. Но лично я считаю, когда что-то происходит плохое, то мы в первую очередь молимся Богу, о том чтоб все было хорошо, даже если отрицаем его существование.</strong></p> <p><strong>     Человек – существо духовное, поэтому очень важное место в его жизни занимает вера. </strong></p> <p><strong>     Без веры человек бы не развивался, если бы люди не верили бы в добро и зло, то не было бы таких понятий как «хороший» или «плохой» поступок. Человек не может быть только добрым или только злым. С каждым днем мы раскрываем в себе, что-то новое, и только в собственных поступках понимаем какова истинная наша сущность. В большинстве религий описываются поступки людей и их последствия. </strong></p> <p><strong>     В детстве для ребенка весь мир делится на хорошее или плохое. То есть, маленький ребенок не осознано уже выбирает, во что ему верить. И порой ребенку кажется, что гречка - это зло, а доброта – это вкусная каша. И постепенно, когда мы развиваемся и растем, мы начинаем осознавать разницу между добрым и злым, хорошим и плохим. С детства религия, нас учит доброте, справедливости, смыслу жизни. Но каждый выбирает, как ему жить и во что верить. Кто хочет пойти по пути Божьему, а кому спокойно от мыслей, что есть Бог, который оберегает всех от проблем и ведет на верный путь. Так строится личность человека, ведь каждый вправе выбирать, во что ему верить или не верить.</strong></p> <p><strong>      Религия не учит азартным играм, употреблением спиртных напитков, и другим сомнительным радостям. Религия учит нас правильной жизни, мышлению. Но для каждого человека понимание «правильное» разное, все зависит от воспитания и восприятия религии. </strong></p> <p><strong>      Порой люди, которые совершили грех, находят надежду на прощение в религии. Кто-то хочет найти смысл жизни или быть ближе к Богу. И сейчас мы живем в таком мире, где все технологии развиваются, но не какие технологии в мире не заменят, человеку его мировоззрение и веру. </strong></p> <p><strong>      Что для меня религия? Я не тот человек, у которого религия играет определяющую роль в жизни, скорее всего для меня религия играет второстепенную роль в жизни и поведение. Но при мысли что Бог есть, и то что он оберегает меня и мою семью, друзей, знакомых и всех людей, становится спокойнее на душе, и нет тревог и терзаний во внутреннем мире. Я очень люблю свою семью и друзей, и поэтому каждый день перед сном читаю молитву, в надежде что Бог обережет, всех моих любимых людей от бед и проблем. Я верю в религию, молитву, Бога. Все же я не хожу в мечеть, не читаю Коран, но моя жизнь только началась, и я буду проходить все испытания с мыслью что Бог, обережет все то, что для меня очень дорого.        </strong></p> <p><strong>      </strong><strong>Несмотря на то, что в мире много различных вероисповеданий, люди должны жить в мире и согласии, и уважать другую религию.</strong></p> <p><strong> </strong></p> b0214skobilimTue, 14 Mar 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489472456523859Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489472456523859http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489471612255532&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489471612255532.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489471612255532.jpg" /><br/><br/> b0214skobilimTue, 14 Mar 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489471612255532Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489471612255532http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489470582648770&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489470582648770.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;p&gt;                                   Райхан Ақнұр Амангелдіқызы,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;06.09.2002ж.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;                                  Ақжар ауданы, Қарашілік орта мектебі&lt;/p&gt; &lt;p&gt;9-сынып оқушысы&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мұғалімі: Казиева Фарида Камалиденовна&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Телефон:87011369556&lt;/p&gt; &lt;p&gt;farida17@mail.ru&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мен сені жақсы көремін, Ана!&lt;/p&gt; &lt;p&gt;        Ана!   Жер бетіндегі әрбір адам үшін осы үш-ақ әріптен тұратын сөздің орны ерекше. Себебі,  бала үшін анадан жақын, анадан қымбат жан жоқ деп санаймын. Осы өмірде аналардың арқалаған жүгі өте ауыр  екенін де түсінемін.  «Ана бір қолымен бесікті тербетсе, екінші қолымен әлемді тербетеді», -деген ұлағатты сөз тегін айтылмаған. Ойлап қарасам, шындығында барлығы да анаға байланысты болып келеді екен. Яғни, салт-дәстүріміз бен тіліміздің сақталуы да, ағайын-туыс арасының жақсы болуы да  Анаға байланысты екенін мен өзім бұрынырақ жете түсінбесем де, қазір түсініп отырмын.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; Біріншіден, Ана тоғыз ай,тоғыз күн құрсағында жатқан баланың ең алдымен дені сау болып туылғанын қалайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;  Екіншіден,  туғаннан кейін түн ұйқысын төрт бөліп, күндіз ойнатып, тамағын беріп баласынын азамат болып қалыптасуына үлкен үлесін қосады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Ананың міндеті осымен аяқталып қалмайды, керісінше, көбейіп арта түседі.  Ары қарай, баласының «ат атандырып, сүйек сындырмай», өмірде адаспауы үшін бар білгенін үйретіп, ақыл-кеңесін айтып үлкен өмірге жөн сілтейді.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Баласы қанша жасқа келсе де, әлі бала көріп, қамқорлығын аямайды.  Сондай, «Баламның табанына кірген шөгір менің маңдайыма қадалсын» деген аналардың бірі  менің анам деп айта аламын.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; Анамның есімі-Биззат. Ауылдағы басқа да аналар  сияқты үй шаруасындағы адам.  Өзім үйдегі апалы-сіңлілі төрт қыздың кенжесімін. Анамның біздің өміріміздегі орны ерекше. Анам жұмыс жоқ деп, ешуақытта қол қусырып қарап отырмайды. Жаз уақытында бие байлап, қымызын сатады. Үйдің қасындағы үлескімізде картоп, көкө- ніс егеді. Ал қыс мезгілдері айран, май сатады. Кешкілік уақыттарда іс машинасын зыр айналдырып, қөрпе құрап ісмерлікпен де айналысады.  Анам осы шаруалардың барлығын да төрт қызы, біздерге де үйретті.  Біз қазір құрт қайнатуды да, күзде көкөністерден түрлі салат жауып, тосап қайнатуды да білеміз.  Шағын көрпешелерді де құрай аламыз. Анамызға осылай   өз көмегімізді көрсетіп, қолқабыс та   жасап жүрміз. Үйге келген қонақты, туыстарды қалай қарсы алуды да айтып, үйретіп отырады. Осындай анамыздан үйренгеніміз біздің алдағы өмірімізде қажет болады деп санаймын.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Қаржылық жақтан кейде қиындық туындап жатады. Соған қарамай, ата-анамыз біздің өзіміз қалаған мамандығымызға оқуға бар жағдайды жасап отыр.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; Қазірде үлкен әпкем-Нұрбақыт Е. А. Бөкетов атындағы КарМУ-нің төртінші курс студенті.  Мамандығы - биотехнолог.  Айтолқын да  дәл осы университет- тің журналистика фокультетінің екінші курс студенті. Ал Айнұр деген әпкем  Көкшетау қаласындағы Жанайдар Мусин атындығы педагогикалық коледжде үшінші курста оқиды.  Яғни, болашақ ұстаз.  Әрі суретті де жақсы салады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;     Екінші әпкем Айтолқын сегізінші сынып оқып жүргенде жазған «Менің қызық отбасым» атты өлеңінде:    &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Қандай жағдай болмасын мейлі,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Әкем менің күрсінбейді.                                 &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Көп жұмысты аяқтайды,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бізге ақыл айтуды да,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Еш уақытта ұмытпайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Әкем ақша табады                                                       &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Анам үлесін қосады.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бізге киім әперіп,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Өзіне ештеңе алмайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Әкем малды жайлайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Ал анамның сорпасы&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Пеш үстінде қайнайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кейде әкем ұйықтайды,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Анам тұр деп қоймайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Сонда да әкем ұйқыдан&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кей уақытта тұрмайды.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жұмыс кешке бітеді,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Анамның  үйрегі піседі.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жүгіріп келіп төрт кісі&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Асты тауысып ішеді.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Анам менен әкемнің&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Төрт кісісі –төрт қызы.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бірақ теріс ойламаңыз,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Ол қыздардың еңбегі&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Айқын емес пе, өзі?&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Барлығын да істейді&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Екі қызы әкелеп,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мал жайлауға күн сайын,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кешке көмектеседі.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Тағы қос қыз үйінде,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Анасының ақылын&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Естіп жүріп әрдайым&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Күндіз үйді жинайды.                                        &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Кім өнерлі, кім күшті?&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Қарайық осы жұмысты.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Бәрі өнерлі, бәрі күшті,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Жайғастырар барлық істі.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Отбасы деген қызық -күлкі,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Адамдары тұрады тату-тәтті,-деп жазған екен.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;       Міне, осы өлеңде айтылғандай, біздің отбасымыз мерекелі де берекелі, тату отбасы. Соның бәрі де анамыздың арқасы деп білемін.                          &lt;/p&gt; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489470582648770.jpg" /><br/><br/> <p>                                   Райхан Ақнұр Амангелдіқызы,</p> <p>06.09.2002ж.</p> <p>                                  Ақжар ауданы, Қарашілік орта мектебі</p> <p>9-сынып оқушысы</p> <p>Мұғалімі: Казиева Фарида Камалиденовна</p> <p>Телефон:87011369556</p> <p>farida17@mail.ru</p> <p>Мен сені жақсы көремін, Ана!</p> <p>        Ана!   Жер бетіндегі әрбір адам үшін осы үш-ақ әріптен тұратын сөздің орны ерекше. Себебі,  бала үшін анадан жақын, анадан қымбат жан жоқ деп санаймын. Осы өмірде аналардың арқалаған жүгі өте ауыр  екенін де түсінемін.  «Ана бір қолымен бесікті тербетсе, екінші қолымен әлемді тербетеді», -деген ұлағатты сөз тегін айтылмаған. Ойлап қарасам, шындығында барлығы да анаға байланысты болып келеді екен. Яғни, салт-дәстүріміз бен тіліміздің сақталуы да, ағайын-туыс арасының жақсы болуы да  Анаға байланысты екенін мен өзім бұрынырақ жете түсінбесем де, қазір түсініп отырмын.</p> <p> Біріншіден, Ана тоғыз ай,тоғыз күн құрсағында жатқан баланың ең алдымен дені сау болып туылғанын қалайды.</p> <p>  Екіншіден,  туғаннан кейін түн ұйқысын төрт бөліп, күндіз ойнатып, тамағын беріп баласынын азамат болып қалыптасуына үлкен үлесін қосады.</p> <p>Ананың міндеті осымен аяқталып қалмайды, керісінше, көбейіп арта түседі.  Ары қарай, баласының «ат атандырып, сүйек сындырмай», өмірде адаспауы үшін бар білгенін үйретіп, ақыл-кеңесін айтып үлкен өмірге жөн сілтейді.</p> <p>Баласы қанша жасқа келсе де, әлі бала көріп, қамқорлығын аямайды.  Сондай, «Баламның табанына кірген шөгір менің маңдайыма қадалсын» деген аналардың бірі  менің анам деп айта аламын.</p> <p> Анамның есімі-Биззат. Ауылдағы басқа да аналар  сияқты үй шаруасындағы адам.  Өзім үйдегі апалы-сіңлілі төрт қыздың кенжесімін. Анамның біздің өміріміздегі орны ерекше. Анам жұмыс жоқ деп, ешуақытта қол қусырып қарап отырмайды. Жаз уақытында бие байлап, қымызын сатады. Үйдің қасындағы үлескімізде картоп, көкө- ніс егеді. Ал қыс мезгілдері айран, май сатады. Кешкілік уақыттарда іс машинасын зыр айналдырып, қөрпе құрап ісмерлікпен де айналысады.  Анам осы шаруалардың барлығын да төрт қызы, біздерге де үйретті.  Біз қазір құрт қайнатуды да, күзде көкөністерден түрлі салат жауып, тосап қайнатуды да білеміз.  Шағын көрпешелерді де құрай аламыз. Анамызға осылай   өз көмегімізді көрсетіп, қолқабыс та   жасап жүрміз. Үйге келген қонақты, туыстарды қалай қарсы алуды да айтып, үйретіп отырады. Осындай анамыздан үйренгеніміз біздің алдағы өмірімізде қажет болады деп санаймын.</p> <p>Қаржылық жақтан кейде қиындық туындап жатады. Соған қарамай, ата-анамыз біздің өзіміз қалаған мамандығымызға оқуға бар жағдайды жасап отыр.</p> <p> Қазірде үлкен әпкем-Нұрбақыт Е. А. Бөкетов атындағы КарМУ-нің төртінші курс студенті.  Мамандығы - биотехнолог.  Айтолқын да  дәл осы университет- тің журналистика фокультетінің екінші курс студенті. Ал Айнұр деген әпкем  Көкшетау қаласындағы Жанайдар Мусин атындығы педагогикалық коледжде үшінші курста оқиды.  Яғни, болашақ ұстаз.  Әрі суретті де жақсы салады.</p> <p>     Екінші әпкем Айтолқын сегізінші сынып оқып жүргенде жазған «Менің қызық отбасым» атты өлеңінде:    </p> <p>Қандай жағдай болмасын мейлі,</p> <p>Әкем менің күрсінбейді.                                 </p> <p>Көп жұмысты аяқтайды,</p> <p>Бізге ақыл айтуды да,</p> <p>Еш уақытта ұмытпайды.</p> <p>Әкем ақша табады                                                       </p> <p>Анам үлесін қосады.</p> <p>Бізге киім әперіп,</p> <p>Өзіне ештеңе алмайды.</p> <p>Әкем малды жайлайды.</p> <p>Ал анамның сорпасы</p> <p>Пеш үстінде қайнайды.</p> <p>Кейде әкем ұйықтайды,</p> <p>Анам тұр деп қоймайды.</p> <p>Сонда да әкем ұйқыдан</p> <p>Кей уақытта тұрмайды.</p> <p>Жұмыс кешке бітеді,</p> <p>Анамның  үйрегі піседі.</p> <p>Жүгіріп келіп төрт кісі</p> <p>Асты тауысып ішеді.</p> <p>Анам менен әкемнің</p> <p>Төрт кісісі –төрт қызы.</p> <p>Бірақ теріс ойламаңыз,</p> <p>Ол қыздардың еңбегі</p> <p>Айқын емес пе, өзі?</p> <p>Барлығын да істейді</p> <p>Екі қызы әкелеп,</p> <p>Мал жайлауға күн сайын,</p> <p>Кешке көмектеседі.</p> <p>Тағы қос қыз үйінде,</p> <p>Анасының ақылын</p> <p>Естіп жүріп әрдайым</p> <p>Күндіз үйді жинайды.                                        </p> <p>Кім өнерлі, кім күшті?</p> <p>Қарайық осы жұмысты.</p> <p>Бәрі өнерлі, бәрі күшті,</p> <p>Жайғастырар барлық істі.</p> <p>Отбасы деген қызық -күлкі,</p> <p>Адамдары тұрады тату-тәтті,-деп жазған екен.</p> <p>       Міне, осы өлеңде айтылғандай, біздің отбасымыз мерекелі де берекелі, тату отбасы. Соның бәрі де анамыздың арқасы деп білемін.                          </p> b0214skobilimTue, 14 Mar 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489470582648770Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489470582648770http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489467444134576&lt;img src=&quot;http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489467444134576.jpg&quot; /&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt; &lt;p&gt;Северо – Казахстанская область&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Акжарский район&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Карашиликская средняя школа&lt;/p&gt; &lt;p&gt;ученица 10 класса&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Тлеген Айганым&lt;br /&gt;Заняла Районное 1-место &lt;/p&gt; &lt;p&gt;12.05.2001г.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Учитель русского языка и литературы:&lt;/p&gt; &lt;p&gt; Мухамеджанова Шолпан Амантаевна&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; &lt;p&gt;Я люблю тебя, мама!&lt;/p&gt; &lt;p&gt;       Мама – одно из первых слов, которые произносит ребенок. Оно как будто волшебное, только позовешь  – и вдруг появляется самая красивая, самая хорошая и самая лучшая на свете женщина. Мама, тот человек который не обидит, не пожелает тебе зла, а обнимет в трудную минуту и скажет теплые и нежные слова.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;       Мою маму зовут Нуржамал Канафиновна. Она красивая, очень добрая, работает учителем в школе, в которой  я учусь. Мама научила меня всему: ходить, говорить, писать, читать. Моя мама очень хорошо рисует, и когда я была маленькой, она меня научила рисовать. Моя мама отзывчивая, и  хорошо ладит с людьми, все ее уважают и любят. Она любит меня всем своим сердцем, несмотря на шалости, сделанные мною. Она умеет поддержать в трудную минуту и согреть своей теплотой, когда иногда мне бывает грустно. Мама заботится о нас с самого рождения, дарит нам свою доброту, заботу, нежность и материнскую любовь.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;       Моя мама – самый дорогой человек для меня. Она помогает мне во всем: в учебе, в моих проблемах и в сложностях. Я ее очень люблю. Люблю не за что-то, а просто так, просто за то, что она у меня есть. Я очень горжусь и дорожу своей мамой. Ближе нее у меня никого нет. Люблю мамину улыбку и большие карие глаза, которые сверкают озорными огоньками, задорный смех и ее руки, заботливые, теплые, дорогие мне две ладошки. Еще я очень люблю гулять с ней – мне всегда интересно.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;       Я очень благодарна маме за все, что она делает для нашей семьи. Да и я всегда стараюсь ей помочь чем-то. Я помогаю маме носить тяжелые сумки с продуктами, помогаю с уборкой в нашем доме. Моя мама очень вкусно готовит, и я люблю помогать ей в этом. Балует меня вкусными лакомствами, которые лучше всяких ресторанных, дорогих блюд. Узнаю довольно много полезного во время приготовления еды. Мама учит меня нужным и полезным знаниям, которые пригодятся мне в жизни.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;       Моя мама меня всегда понимает. Она одновременно как и я чувствует, что я радуюсь или переживаю, потому что она сама переживает и радуется вместе со мной. Мама  – мой лучший друг. С ней никогда не скучно. Она общается со мной, как будто я уже взрослая. На меня она не повышает голоса, что бы я не совершила, не ругает за плохие оценки. Я стараюсь ее не подводить.&lt;/p&gt; &lt;p&gt; Мамино сердце не знает покоя,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мамино сердце как факел горит,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мамино сердце от горя укроет,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Будет ему тяжело – промолчит.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Мамино сердце так много вмещает&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Ласки, заботы, любви и тепла,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Нас от невзгоды любой защищает,&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Только бы родная, подольше жила.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;        Хочу чтобы моя мама никогда не огорчалась, всегда была радостной и веселой, а ее глаза светились, как два солнышка. Хочу, чтобы улыбка ее чаще радовала меня и окружающих людей. Хочу пожелать своей маме счастья, здоровья и всего того, чего бы ей хотелось, но еще не сбылось. Пусть сбудутся все ее мечты, ведь не только нам, детям, нужна любовь, внимание и забота – маме они нужны тоже.&lt;/p&gt; &lt;p&gt;       Дорогая мама, я очень сильно тебя люблю!&lt;/p&gt; &lt;p&gt;Я буду стараться радовать тебя каждый день своей учебой, хорошим поведением и всегда буду помогать тебе. Мама, спасибо, что ты у меня есть!&lt;/p&gt; &lt;p&gt; &lt;/p&gt; <img src="http://b0214.sko-bilim.kz/files/sites/1459271674905122/news/1489467444134576.jpg" /><br/><br/> <p>Северо – Казахстанская область</p> <p>Акжарский район</p> <p>Карашиликская средняя школа</p> <p>ученица 10 класса</p> <p>Тлеген Айганым<br />Заняла Районное 1-место </p> <p>12.05.2001г.</p> <p>Учитель русского языка и литературы:</p> <p> Мухамеджанова Шолпан Амантаевна</p> <p> </p> <p>Я люблю тебя, мама!</p> <p>       Мама – одно из первых слов, которые произносит ребенок. Оно как будто волшебное, только позовешь  – и вдруг появляется самая красивая, самая хорошая и самая лучшая на свете женщина. Мама, тот человек который не обидит, не пожелает тебе зла, а обнимет в трудную минуту и скажет теплые и нежные слова.</p> <p>       Мою маму зовут Нуржамал Канафиновна. Она красивая, очень добрая, работает учителем в школе, в которой  я учусь. Мама научила меня всему: ходить, говорить, писать, читать. Моя мама очень хорошо рисует, и когда я была маленькой, она меня научила рисовать. Моя мама отзывчивая, и  хорошо ладит с людьми, все ее уважают и любят. Она любит меня всем своим сердцем, несмотря на шалости, сделанные мною. Она умеет поддержать в трудную минуту и согреть своей теплотой, когда иногда мне бывает грустно. Мама заботится о нас с самого рождения, дарит нам свою доброту, заботу, нежность и материнскую любовь.</p> <p>       Моя мама – самый дорогой человек для меня. Она помогает мне во всем: в учебе, в моих проблемах и в сложностях. Я ее очень люблю. Люблю не за что-то, а просто так, просто за то, что она у меня есть. Я очень горжусь и дорожу своей мамой. Ближе нее у меня никого нет. Люблю мамину улыбку и большие карие глаза, которые сверкают озорными огоньками, задорный смех и ее руки, заботливые, теплые, дорогие мне две ладошки. Еще я очень люблю гулять с ней – мне всегда интересно.</p> <p>       Я очень благодарна маме за все, что она делает для нашей семьи. Да и я всегда стараюсь ей помочь чем-то. Я помогаю маме носить тяжелые сумки с продуктами, помогаю с уборкой в нашем доме. Моя мама очень вкусно готовит, и я люблю помогать ей в этом. Балует меня вкусными лакомствами, которые лучше всяких ресторанных, дорогих блюд. Узнаю довольно много полезного во время приготовления еды. Мама учит меня нужным и полезным знаниям, которые пригодятся мне в жизни.</p> <p>       Моя мама меня всегда понимает. Она одновременно как и я чувствует, что я радуюсь или переживаю, потому что она сама переживает и радуется вместе со мной. Мама  – мой лучший друг. С ней никогда не скучно. Она общается со мной, как будто я уже взрослая. На меня она не повышает голоса, что бы я не совершила, не ругает за плохие оценки. Я стараюсь ее не подводить.</p> <p> Мамино сердце не знает покоя,</p> <p>Мамино сердце как факел горит,</p> <p>Мамино сердце от горя укроет,</p> <p>Будет ему тяжело – промолчит.</p> <p>Мамино сердце так много вмещает</p> <p>Ласки, заботы, любви и тепла,</p> <p>Нас от невзгоды любой защищает,</p> <p>Только бы родная, подольше жила.</p> <p>        Хочу чтобы моя мама никогда не огорчалась, всегда была радостной и веселой, а ее глаза светились, как два солнышка. Хочу, чтобы улыбка ее чаще радовала меня и окружающих людей. Хочу пожелать своей маме счастья, здоровья и всего того, чего бы ей хотелось, но еще не сбылось. Пусть сбудутся все ее мечты, ведь не только нам, детям, нужна любовь, внимание и забота – маме они нужны тоже.</p> <p>       Дорогая мама, я очень сильно тебя люблю!</p> <p>Я буду стараться радовать тебя каждый день своей учебой, хорошим поведением и всегда буду помогать тебе. Мама, спасибо, что ты у меня есть!</p> <p> </p> b0214skobilimTue, 14 Mar 2017 00:00:00 +0600http://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489467444134576Карашилик орта мектебі. Карашиликская средняя школаhttp://b0214.sko-bilim.kz/news/?pkid=1489467444134576